Kinh tế toàn cầu đối mặt với 3 mối đe dọa lớn

Nền kinh tế toàn cầu đang đứng trước 3 mối đe dọa lớn gồm thuế quan, bong bóng trí tuệ nhân tạo (AI) và nợ công tăng kỷ lục.

Đây sẽ là những chủ đề chi phối tại cuộc họp thường niên của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB), dự kiến diễn ra tại Washington từ ngày 13/10.

Mặc dù nền kinh tế toàn cầu, đặc biệt là Mỹ, đã thể hiện khả năng phục hồi đáng ngạc nhiên trước đợt tăng thuế quan lớn nhất kể từ những năm 30 của thế kỷ trước nhờ chi tiêu mạnh mẽ của người tiêu dùng và việc các công ty chấp nhận lợi nhuận mỏng hơn, tuy nhiên sự ổn định này được cho là không bền vững, nhất là khi lời đe dọa mới nhất Tổng thống Donald Trump dọa áp thuế 100% đối với hàng hóa Trung Quốc từ ngày 1/11 đã làm dấy lên những lo sợ về một cú sốc mới.

Các chuyên gia cảnh báo ảnh hưởng đầy đủ của thuế quan vẫn chưa bộc lộ. Giám đốc điều hành của Eurizon SLJ Capital Stephen Jen cho rằng có thể mất từ 6 đến 8 quý để cú sốc thuế quan gây tổn hại đến tiêu dùng và đẩy tăng trưởng kinh tế Mỹ về mức gần bằng 0, dựa trên các cú sốc giá nhập khẩu trong quá khứ.

Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) dự báo tăng trưởng thương mại hàng hóa toàn cầu sẽ chỉ đạt 0,5% vào năm 2026, giảm mạnh so với mức 2,4% trong năm nay, phản ánh sự ảnh hưởng chậm trễ từ các mức thuế quan.

Trong khi đó, gánh nặng nợ công tăng vọt ở cả các nền kinh tế phát triển và mới nổi dự kiến là một chủ đề quan trọng trong các cuộc thảo luận tại Washington.

Theo Viện Tài chính Quốc tế (IIF), nợ toàn cầu đã tăng hơn 21.000 tỷ USD trong nửa đầu năm, lên mức cao kỷ lục, gần 338.000 tỷ USD, quy mô tăng tương đương với giai đoạn đại dịch.

Sự bùng nổ mạnh và nhanh của AI cũng tiềm ẩn nguy cơ. Thực tế, sự tăng trưởng mạnh của AI đã thúc đẩy thị trường chứng khoán, giúp chỉ số S&P 500 tăng 32% kể từ tháng 4 và Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) Mỹ tăng nhanh nhất trong gần 2 năm.

Trong khi đó, Tổng Giám đốc IMF, bà Kristalina Georgieva, cảnh báo mức định giá hiện tại của cổ phiếu công nghệ đang tiến gần đến mức của 25 năm trước (ám chỉ bong bóng dot-com bị vỡ vào năm 2000, khi cổ phiếu của các công ty công nghệ, kinh doanh trên internet với tên miền .com sụp đổ do bị thổi phồng quá mức).

Bà cảnh báo nếu xảy ra một sự điều chỉnh mạnh, điều kiện tài chính thắt chặt hơn có thể kéo tăng trưởng thế giới đi xuống, phơi bày các lỗ hổng và gây khó khăn đặc biệt cho các nước đang phát triển.

Các nhà kinh tế cho rằng vẫn còn phải xem liệu sự bùng nổ đầu tư vào AI có thực sự dẫn đến những cải thiện bền vững về năng suất và tăng trưởng trong dài hạn hay không.

Ngoài 3 rủi ro trên, nền kinh tế toàn cầu còn ghi nhận các dấu hiệu suy yếu khác như tăng trưởng tuyển dụng của Mỹ kém hơn kỳ vọng, việc làm trong lĩnh vực sản xuất của Mỹ giảm 4 tháng liên tiếp, trong khi hoạt động sản xuất của Trung Quốc giảm tháng thứ 6 liên tiếp và nền kinh tế của Đức – lớn nhất châu Âu đã sụt giảm nhiều hơn đáng kể so với ước tính ban đầu trong quý 2.