Việt Nam thúc đẩy đối thoại, giảm thiểu rủi ro, xoá bỏ hoàn toàn vũ khí hạt nhân

Ngày 29/9, tại trụ sở Liên hợp quốc (LHQ) ở New York, Đại hội đồng (ĐHĐ) Liên hợp quốc đã tổ chức Phiên thảo luận toàn thể cấp cao kỷ niệm và thúc đẩy Ngày quốc tế về Xoá bỏ hoàn toàn vũ khí hạt nhân.

Phiên họp có sự tham dự và phát biểu của Tổng Thư ký Liên hợp quốc António Guterres, Chủ tịch Đại hội đồng Liên hợp quốc Khóa 81 và đại diện đông đảo các quốc gia thành viên, tổ chức khu vực và tổ chức phi chính phủ.

Trong thông điệp tại phiên họp, Tổng Thư ký Guterres cảnh báo thế giới đang đứng trước nguy cơ lớn nhất về hạt nhân kể từ sau Chiến tranh Lạnh khi các kho vũ khí hạt nhân tiếp tục được mở rộng và hiện đại hoá, công nghệ mới làm gia tăng nguy cơ tính toán sai. Các cơ chế kiểm soát và bảo đảm an ninh hạt nhân đang bị suy yếu, nhất là việc Hiệp ước Cắt giảm Vũ khí Chiến lược mới (New START) giữa Nga và Mỹ đã hết hiệu lực mà không có khuôn khổ thay thế và Hội nghị kiểm điểm lần thứ 11 Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) không đạt được đồng thuận về văn kiện thực chất.

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân nối lại đối thoại, đàm phán khuôn khổ kiểm soát vũ khí mới, giảm vai trò của vũ khí hạt nhân trong chính sách an ninh, thúc đẩy Hiệp ước Cấm thử hạt nhân toàn diện (CTBT) có hiệu lực và tăng cường các nỗ lực hướng tới mục tiêu xoá bỏ hoàn toàn vũ khí hạt nhân.

Tại phiên thảo luận, các quốc gia nhấn mạnh sự cần thiết phải thúc đẩy các biện pháp cụ thể, có thể kiểm chứng và không thể đảo ngược nhằm tiến tới xoá bỏ hoàn toàn vũ khí hạt nhân.

Các nước Phong trào Không liên kết khẳng định xoá bỏ hoàn toàn vũ khí hạt nhân là sự bảo đảm tuyệt đối duy nhất trước nguy cơ sử dụng hoặc đe dọa sử dụng vũ khí hạt nhân; đồng thời kêu gọi các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân thực hiện đầy đủ nghĩa vụ theo Điều VI NPT, tăng cường minh bạch và thực hiện có trách nhiệm các biện pháp giải trừ quân bị theo một lộ trình cụ thể.

Phát biểu tại Phiên thảo luận, Đại sứ Đỗ Hùng Việt, Trưởng Phái đoàn thường trực Việt Nam tại Liên hợp quốc, bày tỏ quan ngại trước xu hướng giảm cam kết về giải trừ vũ khí hạt nhân, mở rộng cả về số lượng và chất lượng các kho vũ khí hạt nhân và sự phụ thuộc ngày càng lớn vào răn đe hạt nhân trong các chiến lược an ninh.

Tiếp nối các nỗ lực tại Hội nghị kiểm điểm NPT lần thứ 11, Đại sứ nhấn mạnh sự cần thiết của việc thượng tôn luật pháp quốc tế và củng cố các khuôn khổ đa phương về giải trừ và không phổ biến vũ khí hạt nhân, đặc biệt là NPT, CTBT và Hiệp ước Cấm Vũ khí Hạt nhân (TPNW).

Các nước sở hữu vũ khí hạt nhân cần duy trì đối thoại nhằm giảm thiểu rủi ro hạt nhân, tăng cường minh bạch và trách nhiệm giải trình, qua đó thực hiện đầy đủ cam kết hướng tới xoá bỏ hoàn toàn vũ khí hạt nhân.

Đại sứ Đỗ Hùng Việt đồng thời kêu gọi các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân ký và phê chuẩn Nghị định thư của Hiệp ước về Khu vực Đông Nam Á không có vũ khí hạt nhân (SEANWFZ) và khẳng định Việt Nam tiếp tục đóng góp tích cực vào các nỗ lực quốc tế nhằm thúc đẩy giải trừ và không phổ biến vũ khí hạt nhân, củng cố chủ nghĩa đa phương và luật pháp quốc tế, hướng tới mục tiêu xây dựng một thế giới không có vũ khí hạt nhân.

Ngày Quốc tế về loại bỏ hoàn toàn vũ khí hạt nhân (26/9) được kỷ niệm theo Nghị quyết số 68/32 của Đại hội đồng Liên hợp quốc năm 2013, nhằm mục đích nâng cao nhận thức toàn cầu về những nguy cơ và hậu quả của việc thử, sử dụng vũ khí hạt nhân đối với môi trường và nhân loại, đồng thời khẳng định quyết tâm chung của cộng đồng quốc tế trong việc thúc đẩy giải trừ quân bị hạt nhân toàn diện.