Một số lưu ý về những trường hợp được nghỉ hưu sớm và mức lương hưu năm 2026
Những trường hợp nào được nghỉ hưu sớm năm 2026 và mức lương hưu sẽ thay đổi như thế nào?
Theo Luật sư Nguyễn Đức Hùng, Đoàn Luật sư TP. Hà Nội cho biết, tại Điều 169 Bộ luật Lao động 2019 quy định tuổi nghỉ hưu của người lao động trong điều kiện lao động bình thường được điều chỉnh theo lộ trình cho đến khi đủ 62 tuổi đối với lao động nam vào năm 2028 và đủ 60 tuổi đối với lao động nữ vào năm 2035.
Kể từ năm 2021, tuổi nghỉ hưu của người lao động trong điều kiện lao động bình thường là đủ 60 tuổi 03 tháng đối với lao động nam và đủ 55 tuổi 04 tháng đối với lao động nữ; sau đó, cứ mỗi năm tăng thêm 03 tháng đối với lao động nam và 04 tháng đối với lao động nữ.
Như vậy năm 2026, tuổi nghỉ hưu trong điều kiện lao động bình thường tăng lên 61 tuổi 06 tháng với nam và 57 tuổi với nữ.
Bên cạnh đó căn cứ Điều 64, Điều 65 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và Điều 219 Bộ luật Lao động 2019, điều kiện chung để được hưởng lương hưu là khi:
- Có đủ 15 năm đóng bảo hiểm xã hội trở lên;
- Đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định.
Tuy nhiên, căn cứ Điều 64 và Điều 65 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 có những trường hợp được nghỉ hưu sớm 05 - 10 tuổi so với tuổi nghỉ hưu theo quy định. Cụ thể:
Đối với trường hợp nghỉ hưu sớm 05 năm
Lao động nam: 56 tuổi 06 tháng; Lao động nữ: 52 tuổi tại thời điểm nghỉ hưu
| STT | Đối tượng/điều kiện được nghỉ hưu sớm 05 tuổi |
| 1 | Người lao động có từ đủ 15 năm đóng BHXH bắt buộc trở lên khi làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm theo danh mục quy định hoặc làm việc ở vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn, bao gồm cả thời gian làm việc ở nơi có phụ cấp khu vực hệ số 0,7 trở lên trước ngày 01/01/2021 |
| 2 | Người lao động có từ đủ 15 năm đóng BHXH bắt buộc trở lên, bị suy giảm khả năng lao động từ 61% đến dưới 81% |
| 3 | Người làm trong quân đội, công an, gồm: sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp quân đội nhân dân; sĩ quan, hạ sĩ quan nghiệp vụ; sĩ quan, hạ sĩ quan kỹ thuật công an nhân dân; người làm công tác cơ yếu hưởng lương như quân nhân; hạ sĩ quan, chiến sĩ quân đội nhân dân; hạ sĩ quan, chiến sĩ công an nhân dân phục vụ có thời hạn; học viên quân đội, công an, cơ yếu đang theo học được hưởng sinh hoạt phí |
Đối với trường hợp nghỉ hưu sớm 10 tuổi
Lao động nam: 51 tuổi 06 tháng; Lao động nữ: 47 tuổi tại thời điểm nghỉ hưu
| STT | Đối tượng/điều kiện được nghỉ hưu sớm 10 tuổi |
| 1 | Người lao động có từ đủ 15 năm trở lên làm công việc khai thác than trong hầm lò theo quy định của Chính phủ |
| 2 | Người làm trong quân đội, công an có tổng thời gian đóng BHXH bắt buộc từ đủ 15 năm trở lên khi làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc làm việc ở vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn, bao gồm cả thời gian làm việc ở nơi có phụ cấp khu vực hệ số 0,7 trở lên trước ngày 01/01/2021 |
| 3 | Người lao động có từ đủ 15 năm đóng BHXH bắt buộc trở lên, bị suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên |
Bên cạnh các quy định hiện hành, Luật Nhà giáo 2025 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2026) cũng đã bổ sung quy định cho phép giáo viên được nghỉ hưu sớm hơn tuổi nghỉ hưu chung trong một số trường hợp nhất định.
Theo đó, nhà giáo trong cơ sở giáo dục mầm non, nếu có nguyện vọng, được nghỉ hưu ở độ tuổi thấp hơn tuổi nghỉ hưu của người lao động trong điều kiện bình thường nhưng không quá 05 tuổi. Trường hợp có đủ từ 15 năm đóng bảo hiểm xã hội trở lên thì không bị giảm tỉ lệ phần trăm hưởng lương hưu do nghỉ hưu trước tuổi.
Như vậy, Luật sư cho hay, kể từ năm 2026, giáo viên mầm non nam đủ 56 tuổi 6 tháng và giáo viên mầm non nữ đủ 52 tuổi, nếu đáp ứng điều kiện về thời gian đóng bảo hiểm xã hội, có thể nghỉ hưu và vẫn được tính hưởng lương hưu như đúng tuổi.
Với 15 năm đóng bảo hiểm xã hội, mức hưởng lương hưu được xác định như sau:
Giáo viên nữ: Hưởng 45% mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội;Giáo viên nam: hưởng 40% mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội.Có thể thấy, từ ngày 01/01/2026, ngoài các trường hợp nghỉ hưu trước tuổi theo quy định hiện hành, pháp luật đã bổ sung thêm trường hợp giáo viên mầm non được nghỉ hưu sớm theo nguyện vọng, với mức nghỉ không quá 05 tuổi so với tuổi nghỉ hưu chung và không bị giảm tỉ lệ hưởng lương hưu nếu đủ điều kiện.
Lương hưu năm 2026 sẽ thay đổi thế nào?
Luật sư cho hay, theo quy định hiện hành, việc điều chỉnh lương hưu không ấn định sẵn theo từng năm, mà được thực hiện theo cơ chế do Chính phủ quyết định, căn cứ vào quỹ bảo hiểm xã hội và tình hình kinh tế - xã hội.
Theo Điều 67 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, Nhà nước điều chỉnh lương hưu, trợ cấp BHXH hằng tháng trên cơ sở:
- Mức tăng chỉ số giá tiêu dùng (CPI);
- Tăng trưởng kinh tế phù hợp;
- Khả năng của quỹ bảo hiểm xã hội.
Việc điều chỉnh cụ thể do Chính phủ quy định theo từng thời kỳ, không quy định cứng mức tăng cho từng năm.
Như vậy, Luật Bảo hiểm xã hội không quy định năm 2026 chắc chắn tăng lương hưu, mà giao Chính phủ xem xét, quyết định căn cứ tình hình thực tế. Điều 67 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 vẫn là căn cứ pháp lý áp dụng cho các năm sau 2025, trong đó có năm 2026.
Bên cạnh quy định của Luật Bảo hiểm xã hội, các Nghị quyết của Quốc hội cũng cho thấy định hướng ưu tiên điều chỉnh lương hưu trong năm 2026.
Cụ thể, theo Điều 3 Nghị quyết số 245/2025/QH15, Quốc hội xác định:
- Tiếp tục tạo nguồn cải cách tiền lương;
- Mở rộng phạm vi sử dụng nguồn cải cách tiền lương;
- Sử dụng nguồn tích lũy cải cách tiền lương của ngân sách trung ương để điều chỉnh lương hưu, trợ cấp BHXH, trợ cấp hằng tháng và trợ cấp ưu đãi người có công.
Ngoài ra, khoản 10 Điều 2 Nghị quyết số 246/2025/QH15 về phân bổ ngân sách trung ương năm 2026 cũng nêu rõ việc dành nguồn để thực hiện điều chỉnh đối với: Tiền lương; Lương hưu; Các khoản trợ cấp...
Luật sư cũng lưu ý, người đang hưởng lương hưu tiếp tục theo dõi Nghị định điều chỉnh lương hưu do Chính phủ ban hành trong năm 2026 để biết mức tăng chính thức.
