Quy định mới về tính lương hưu cho lao động Việt Nam ở nước ngoài
Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) năm 2024 đã bổ sung quy định tính lương hưu tương ứng với mỗi năm đóng BHXH để làm cơ sở ghi nhận, cộng gộp thời gian tham gia BHXH cả ở Việt Nam và nước ngoài cho người lao động.
Đây là một trong những thay đổi quan trọng trong Luật BHXH năm 2024, nhằm mở rộng cơ hội nhận lương hưu cho những người lao động đi làm việc ở nước ngoài. Nhằm hướng dẫn thực hiện quy định này, dự thảo Thông tư hướng dẫn thi hành một số điều của Luật BHXH về BHXH bắt buộc, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đề xuất phương án tính lương hưu đối với người lao động đã tham gia BHXH tại nước ngoài.
Theo đó, mức lương hưu hằng tháng của người lao động đủ điều kiện hưởng lương hưu, có thời gian tham gia BHXH theo điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, nhưng thời gian đóng BHXH tại Việt Nam dưới 15 năm, sẽ được tính theo quy định tại khoản 4 Điều 66 của Luật BHXH. Cụ thể, mỗi năm đóng trong thời gian này sẽ được tính bằng 2,25% mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH.
Bộ LĐ-TB&XH đưa ra ví dụ như sau: Ông C., 62 tuổi, yêu cầu hưởng lương hưu từ 01/3/2029. Ông C. có 10 năm đóng BHXH ở Việt Nam và 5 năm đóng BHXH ở Hàn Quốc. Việc xem xét và giải quyết chế độ hưu trí cho ông C. sẽ căn cứ theo quy định của Luật BHXH và Hiệp định giữa Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Chính phủ Hàn Quốc về BHXH. Thời gian đóng BHXH để xét điều kiện hưởng lương hưu của ông C. là tổng thời gian tham gia BHXH ở Việt Nam và Hàn Quốc, tức là 10 năm + 5 năm = 15 năm. Do đó, ông C. đủ điều kiện để hưởng lương hưu. Mức hưởng lương hưu tại Việt Nam được tính dựa trên thời gian người lao động đóng BHXH tại Việt Nam.
Tỷ lệ hưởng lương hưu của ông C được tính như sau: 10 năm x 2,25% = 22,5%. Mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH cho 10 năm đóng tại Việt Nam sẽ được tính theo quy định tại Điều 72 của Luật BHXH.
Ngoài mức lương hưu theo quy định của Luật BHXH Việt Nam, ông C. còn được hưởng chế độ hưu trí đối với thời gian đóng BHXH tại Hàn Quốc, theo quy định của pháp luật Hàn Quốc.
Hiệp định song phương về BHXH giữa Việt Nam và Hàn Quốc được ký kết vào ngày 14/12/2021. Đây là hiệp định song phương đầu tiên của hai nước trong lĩnh vực này, và cũng là Hiệp định song phương đầu tiên về BHXH của Việt Nam với một quốc gia khác. Hiệp định hướng tới việc tránh đóng BHXH hai lần với công dân Việt Nam và Hàn Quốc khi làm việc tại nước bạn.
Cụ thể, người lao động là công dân Việt Nam và Hàn Quốc chỉ có nghĩa vụ đóng BHXH tại một nước; thời gian đóng BHXH sẽ được hai bên công nhận lẫn nhau.
Thời gian tham gia đóng BHXH của người lao động là công dân Việt Nam và công dân Hàn Quốc sẽ được tính là tổng thời gian mà người đó đã tham gia đóng BHXH ở Việt Nam và Hàn Quốc.
Căn cứ vào tổng thời gian này, Quỹ BHXH Việt Nam và Quỹ Hưu trí quốc gia Hàn Quốc sẽ xét cho người lao động được hưởng chế độ lương hưu. Mức hưởng chế độ của người lao động khi về hưu sẽ căn cứ vào thời gian và mức đóng mà người lao động đã đóng. Công thức tính được quy định theo luật pháp của mỗi nước.
