Trao lại khuôn mặt thời gian

Sáng 24/7, trong những ngày cả nước hướng về kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 – 27/7/2026), Đoàn công tác của phường Phú Mỹ do ông Bùi Chí Thành, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy TP. Hồ Chí Minh, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường làm trưởng đoàn đã đến từng gia đình thân nhân liệt sĩ tại khu phố Thị Vải và khu phố Tân Hạnh để trao những bức di ảnh vừa được phục dựng.

Không có hội trường lớn, không có những nghi thức cầu kỳ. Cuộc gặp gỡ diễn ra trong chính ngôi nhà của các gia đình liệt sĩ, trước bàn thờ nghi ngút khói hương. Khi lớp giấy bọc được mở ra, khuôn mặt người lính năm xưa hiện lên rõ nét, ánh mắt như vừa bước qua màn sương của thời gian để trở về với người thân.

Đó là di ảnh liệt sĩ Trần Minh Huệ, sinh năm 1947, quê xã Kỳ Trịnh, huyện Kỳ Anh, Nghệ Tĩnh. Ông nhập ngũ tháng 12/1965, mang quân hàm Trung úy, công tác tại đơn vị D22, E774, F317 (Đoàn 23560). Ngày 23/7/1981, ông anh dũng hy sinh trên Mặt trận Tây Nam. Sau nhiều năm, bức ảnh cũ đã bạc màu, khuôn mặt chỉ còn thấp thoáng trong những vết nhòe của thời gian. Từ tấm ảnh ấy, bằng công nghệ phục dựng, chân dung người liệt sĩ được tái hiện rõ ràng, trang trọng để trao lại cho gia đình tại tổ 13, khu phố Thị Vải.

Ở khu phố Tân Hạnh, gia đình liệt sĩ Nguyễn Văn Tạo cũng lặng đi trong giây phút đón nhận bức di ảnh mới. Sinh năm 1955 tại TP. Hồ Chí Minh, ông là Ấp đội trưởng thuộc Xã đội Phú Mỹ, huyện Châu Thành, tỉnh Đồng Nai. Ngày 27/4/1978, trong đợt truy quét tàn quân tại núi Ông Trịnh, ông đã anh dũng hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ. Tấm ảnh cũ lưu giữ bao năm chỉ còn những đường nét mờ nhạt, nay đã được phục dựng, tô màu, đóng khung cẩn thận như một sự trở về đầy đủ hơn của người con với mái nhà.

Khoảnh khắc xúc động nhất có lẽ không nằm ở những lời phát biểu, mà ở ánh mắt của người thân khi lần đầu tiên sau nhiều thập niên được nhìn rõ gương mặt cha, anh, em mình. Có người lặng lẽ đưa tay vuốt nhẹ lên khung ảnh. Có người nghẹn ngào thắp thêm nén hương lên bàn thờ tổ tiên. Những nụ cười xen lẫn nước mắt khiến căn nhà nhỏ trở nên ấm áp hơn trong ngày tháng Bảy nghĩa tình.

Đối với nhiều gia đình liệt sĩ, một bức ảnh rõ nét không đơn thuần là vật lưu niệm. Đó là nơi để con cháu biết ông mình đã từng có gương mặt ra sao, là để mỗi lần thắp hương không còn phải cố hình dung qua những đường nét đã nhòa theo năm tháng. Đó cũng là cách ký ức được gìn giữ, để sự hy sinh của các anh hùng liệt sĩ luôn hiện diện trong đời sống hôm nay bằng một hình hài gần gũi và chân thực.

Chương trình phục dựng di ảnh liệt sĩ miễn phí do phường Phú Mỹ thực hiện mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, góp phần lan tỏa đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", "Đền ơn đáp nghĩa". Từ những bức ảnh tưởng chừng đã bị thời gian phủ mờ, những khuôn mặt người lính lại được hồi sinh, không chỉ trên giấy ảnh mà còn trong ký ức của mỗi gia đình và trong lòng cộng đồng.

Tháng Bảy hằng năm luôn nhắc mỗi người về sự hy sinh của những người đã ngã xuống cho độc lập, tự do của Tổ quốc. Và trong những ngày tri ân ấy, việc trao lại một bức di ảnh được phục dựng cũng là một cách trao lại ký ức, trao lại tình cảm và lòng biết ơn của thế hệ hôm nay đối với những người đã hiến dâng tuổi xuân cho đất nước. Có những cuộc trở về không bằng bước chân. Có những cuộc đoàn viên chỉ bắt đầu từ một khuôn mặt được nhìn rõ sau gần nửa thế kỷ. Nhưng chính những cuộc trở về ấy lại khiến ký ức lịch sử trở nên sống động, ấm áp và bền lâu hơn trong mỗi mái nhà Việt Nam.