Người chịu áp lực công việc, học tập có thể bị đưa vào diện theo dõi tâm thần

Bộ Y tế đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư quy định chi tiết một số điều của Luật Phòng bệnh. Đáng chú ý, Điều 43 dự thảo Thông tư quy định chi tiết một số điều của Luật Phòng bệnh 2025, đối tượng giám sát trong phòng, chống rối loạn tâm thần gồm 3 nhóm chính.

- Nhóm thứ nhất là người mắc rối loạn tâm thần, trong đó có các rối loạn phổ biến như tâm thần phân liệt, động kinh, trầm cảm, rối loạn lo âu, sa sút trí tuệ và các rối loạn khác theo danh mục chuyên môn.

- Nhóm thứ hai là người tử vong do rối loạn tâm thần, được xác định theo phân loại bệnh quốc tế. Đây là hoạt động theo dõi có hệ thống các ca tử vong mà rối loạn tâm thần được xác định là nguyên nhân chính, dựa trên tiêu chuẩn chẩn đoán và mã hóa bệnh quốc tế, nhằm phục vụ công tác y tế công cộng. Từ việc theo dõi này có thể biết được những bệnh lý rối loạn tâm thần nguy cơ dẫn đến tử vong, nhằm sớm có biện pháp can thiệp phù hợp.

- Nhóm thứ ba là người có nguy cơ mắc rối loạn tâm thần. Theo định nghĩa trong dự thảo, người có nguy cơ là người từng có tiền sử mắc rối loạn tâm thần hoặc có ít nhất một yếu tố nguy cơ về sinh học, tâm lý, xã hội hoặc các yếu tố khác liên quan.

Về yếu tố sinh học, dự thảo nêu các nguy cơ như di truyền (có người thân mắc rối loạn tâm thần), tổn thương não do tai biến hoặc chấn thương sọ não, mắc các bệnh mạn tính như đái tháo đường, tim mạch, ung thư, HIV/AIDS hoặc động kinh. Một số giai đoạn sinh lý đặc biệt như dậy thì, sau sinh, tiền mãn kinh hoặc tuổi cao cũng được coi là yếu tố nguy cơ.

Ở khía cạnh tâm lý, các yếu tố được đề cập gồm stress kéo dài, sang chấn tâm lý, bạo lực gia đình, tai nạn hoặc thảm họa. Những đặc điểm nhân cách như dễ lo âu, tự ti hoặc kỹ năng đối phó với stress kém cũng có thể làm tăng nguy cơ rối loạn tâm thần. Các yếu tố xã hội như cô lập xã hội, thiếu sự hỗ trợ từ gia đình và cộng đồng, kỳ thị hoặc phân biệt đối xử, môi trường sống không an toàn cũng được xác định là nguy cơ. Việc lạm dụng rượu bia, ma túy hoặc các chất kích thích cũng làm gia tăng khả năng mắc bệnh.

Dự thảo cũng bổ sung yếu tố nguy cơ là tình trạng áp lực cao và kéo dài trong học tập, lao động hoặc kinh tế. Những người chịu áp lực trong thời gian dài sẽ được đưa vào nhóm có nguy cơ mắc rối loạn tâm thần và thuộc diện theo dõi trong hệ thống giám sát.

Theo dự thảo, việc giám sát nhóm nguy cơ nhằm phát hiện sớm các dấu hiệu rối loạn tâm thần, từ đó có biện pháp tư vấn, theo dõi và quản lý phù hợp tại cộng đồng. Thông tin thu thập bao gồm dữ liệu cá nhân, tình trạng sức khỏe và các yếu tố nguy cơ liên quan.