Phòng xử án được bố trí theo quy chuẩn mới

Thông tư áp dụng đối với các Tòa án nhân dân, Tòa án quân sự, trừ Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế; đồng thời áp dụng đối với người tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng, người tham dự phiên tòa, phiên họp, phiên hòa giải, đối thoại và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.

Theo quy định mới, phòng xử án gồm phòng xử án giám đốc thẩm, tái thẩm và phòng xử án sơ thẩm, phúc thẩm. Phòng xử án sơ thẩm, phúc thẩm được phân thành phòng xử án hình sự; phòng xử án hành chính, dân sự và giải quyết các vụ việc khác; phòng giải quyết vụ việc phục hồi, phá sản và phòng xử án thân thiện. Việc bố trí phòng xử án phải bảo đảm sự tôn nghiêm của Tòa án, thể hiện vị trí, vai trò trung tâm của Hội đồng xét xử, Thẩm phán; bảo đảm quyền bình đẳng trước Tòa án, nguyên tắc tranh tụng trong xét xử, quyền bào chữa của bị cáo và quyền, lợi ích hợp pháp của bị hại, đương sự.

Đáng chú ý, phòng xử án phải được bố trí phù hợp với phương thức xét xử trực tiếp, trực tuyến hoặc xét xử trực tiếp kết hợp với trực tuyến. Quốc huy nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam được đặt ở chính giữa, phía sau và phía trên vị trí của Hội đồng, Thẩm phán. Phòng xử án được bố trí hai bục, trừ phòng xử án thân thiện. Bục cao nhất là vị trí của Hội đồng, Thẩm phán; bục thứ hai dành cho những người tiến hành tố tụng khác, người tham gia tố tụng và người tham dự phiên tòa, phiên họp.

Phòng xử án phải có sự ngăn cách giữa khu vực của người tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng với khu vực của người tham dự phiên tòa, phiên họp; đồng thời bố trí lối đi riêng của Hội đồng, Thẩm phán và lối đi của những người khác.

Thông tư cũng quy định phòng xử án phải được trang bị Quốc huy, bục dành cho Hội đồng, Thẩm phán, bảng nội quy phiên tòa, phiên họp, biển ghi chức danh của người tiến hành tố tụng, biển ghi tư cách của người tham gia tố tụng, hệ thống chiếu sáng, âm thanh, hình ảnh, thiết bị ghi âm, ghi hình, xác minh di động, kiểm soát ra vào và các trang thiết bị cần thiết khác.

Đối với vụ án xét xử lưu động, Quốc huy được đặt ở chính giữa, phía sau và phía trên vị trí của Hội đồng, Thẩm phán; vị trí của những người tiến hành tố tụng được bố trí ở vị trí trang trọng.

Một điểm mới đáng chú ý là Thông tư quy định riêng về phòng xử án thân thiện. Đây là không gian tổ chức xét xử các vụ án hình sự có người chưa thành niên là bị cáo; xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng; áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào trường giáo dưỡng; cũng như xem xét, quyết định việc đưa người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi đi cai nghiện bắt buộc. Trường hợp cần thiết để bảo vệ người chưa thành niên trong vụ án, vụ việc hôn nhân và gia đình có người chưa thành niên tham gia cũng có thể được xét xử, giải quyết tại phòng xử án thân thiện.

Tại phòng xử án thân thiện, vị trí của người tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng và người tham dự phiên tòa, phiên họp được bố trí trên cùng một mặt phẳng. Người chưa thành niên được ngồi cạnh người đại diện, người bào chữa, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Trang thiết bị phòng xử án thân thiện phải được thiết kế về hình thức, kiểu dáng, màu sắc bảo đảm thân thiện với người chưa thành niên.

Đối với vụ án hình sự có người chưa thành niên là bị hại hoặc người làm chứng, những người này được bố trí tại phòng cách ly hoặc khu vực ngăn cách với bị cáo sau màn che. Tòa án có thể sử dụng thiết bị điện tử hoặc các biện pháp bảo vệ khác để hạn chế ảnh hưởng đến tâm lý của người chưa thành niên. Người đại diện, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, người làm công tác xã hội, chuyên gia y tế, tâm lý, giáo dục, xã hội học (nếu có) được bố trí ngồi cạnh người chưa thành niên.

Bên cạnh phòng xử án thân thiện, Thông tư cũng chuẩn hóa việc bố trí phòng phục vụ phiên tòa, phiên họp trực tuyến. Tại điểm cầu trung tâm, Quốc huy được đặt ở chính giữa, phía sau và phía trên vị trí của Hội đồng, Thẩm phán; vị trí của Hội đồng, Thẩm phán và Thư ký Tòa án được bố trí ở nơi trang trọng. Phòng xét xử trực tuyến phải được trang bị hệ thống công nghệ thông tin, phần mềm phục vụ xét xử trực tuyến, thiết bị trình chiếu tài liệu, chứng cứ và các trang thiết bị cần thiết khác theo tiêu chuẩn, quy chuẩn của Tòa án nhân dân tối cao.

Đối với phòng hòa giải, đối thoại, yêu cầu được đặt ra là phải tạo không gian thân thiện, gần gũi, bảo đảm sự bình đẳng giữa các bên, tạo điều kiện thuận lợi cho việc trao đổi, thương lượng trên tinh thần tự nguyện, thiện chí và bảo mật thông tin. Thẩm phán, Thư ký Tòa án, Hòa giải viên, các bên, đương sự và những người khác tham gia hòa giải, đối thoại được bố trí trên cùng một mặt phẳng. Phòng phải có không gian phù hợp với số lượng người tham gia, đồng thời bảo đảm tính trang trọng và riêng tư.

Bên ngoài cửa phòng phải lắp biển hiệu có dòng chữ “Phòng hòa giải, đối thoại”. Phòng được trang bị biển ghi chức danh, biển ghi tư cách người tham gia, hệ thống chiếu sáng, âm thanh, hình ảnh và các thiết bị cần thiết khác.

Thông tư giao Chánh án Tòa án nhân dân, Chánh án Tòa án quân sự trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn tổ chức thực hiện. Kinh phí bố trí phòng xử án, phòng hòa giải, đối thoại được thực hiện theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước, đầu tư công, bảo đảm hiệu quả, tiết kiệm.