Quy định của Ban Bí thư về cơ chế tôn vinh, trọng dụng và bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm

Quy định số 220-QĐ/TW của Ban Bí thư về cơ chế tôn vinh, trọng dụng và bảo vệ cán bộ dám đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung được ban hành nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 24-NQ/TW, ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị về phát huy tính tiên phong, gương mẫu, tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới.

Ban hành kèm theo Quy định này gồm 4 Phụ lục gồm: Các lĩnh vực ưu tiên; Báo cáo đề xuất và trình tự, thủ tục xem xét, phê duyệt, triển khai đề xuất; Hội đồng tư vấn, giám sát thực thi và quản trị rủi ro; Trình tự, thủ tục xem xét, áp dụng biện pháp bảo vệ và xem xét không xử lý, miễn, giảm trách nhiệm.

Về phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng, Quy định này quy định nguyên tắc, điều kiện, tiêu chí, thẩm quyền, trình tự, thủ tục, biện pháp tôn vinh, trọng dụng, bảo vệ cán bộ dám đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung (sau đây gọi là cán bộ đổi mới, sáng tạo); trách nhiệm, quyền hạn của cán bộ, cấp uỷ, tổ chức đảng, tập thể lãnh đạo, người đứng đầu.

Quy định này áp dụng đối với cán bộ, công chức, viên chức, đảng viên lãnh đạo, quản lý trong hệ thống chính trị (sau đây gọi chung là cán bộ) và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.

Theo quy định, có 6 nguyên tắc tôn vinh, trọng dụng và bảo vệ cán bộ. Cụ thể gồm:

Thứ nhất, bảo đảm sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng; sự giám sát của Quốc hội, Hội đồng nhân dân, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội và nhân dân; bảo đảm thống nhất, đồng bộ, xuyên suốt giữa quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước.

Thứ hai, cán bộ đổi mới, sáng tạo có đề xuất được cấp có thẩm quyền phê duyệt, thực hiện đúng chủ trương, quy định và đóng góp thiết thực cho sự phát triển của đất nước, ngành, lĩnh vực, địa phương, cơ quan, đơn vị thì được khuyến khích, ghi nhận, tôn vinh, khen thưởng, trọng dụng và bảo vệ theo quy định. Cơ chế khuyến khích, bảo vệ được áp dụng từ khi đề xuất ý tưởng đến khi kết thúc thực hiện, bảo đảm tập trung dân chủ, khách quan, công khai, minh bạch.

Thứ ba, phân định rõ, khách quan, hợp lý giữa rủi ro, sai sót do nguyên nhân khách quan hoặc pháp luật chưa đầy đủ, đồng bộ với hành vi cố ý vi phạm quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước vì vụ lợi, lợi ích cục bộ, lợi ích nhóm. Việc đánh giá trách nhiệm phải đặt trong bối cảnh lịch sử cụ thể, xem xét toàn diện quá trình thực hiện, động cơ, mục đích, thẩm quyền, mức độ lỗi, khả năng dự báo, kiểm soát rủi ro và kết quả; không chỉ căn cứ hậu quả xảy ra để quy kết trách nhiệm mà còn xem xét kết quả, lợi ích đạt được. Tổ chức, cá nhân để xảy ra sai sót phải kịp thời khắc phục, rút kinh nghiệm, phòng ngừa tái phạm.

Thứ tư, tuân thủ các tiêu chí, điều kiện, trình tự theo quy định; bảo đảm tôn vinh, trọng dụng, bảo vệ đúng đối tượng, nội dung, động cơ, mục đích, vì lợi ích chung. Cán bộ phải chủ động báo cáo, xử lý xung đột lợi ích theo quy định, bảo đảm công khai, minh bạch.

Thứ năm, bảo đảm hài hoà giữa phát huy đổi mới, sáng tạo với kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Thứ sáu, ưu tiên xem xét, bố trí nguồn lực, áp dụng cơ chế hỗ trợ và tạo điều kiện thử nghiệm theo thẩm quyền đối với đề xuất thuộc các lĩnh vực quy định tại Phụ lục 1 ban hành kèm theo Quy định này.

Về phạm vi áp dụng, Điều 4 của Quy định nêu rõ: Cơ chế tôn vinh, trọng dụng và bảo vệ cán bộ theo Quy định này được áp dụng đối với đề xuất đổi mới, sáng tạo trong thực hiện nhiệm vụ, công vụ, trừ các trường hợp được quy định tại Khoản 2 Điều này.

Như vậy, không áp dụng Quy định này đối với đề xuất trái với Cương lĩnh chính trị, Điều lệ Đảng, Hiến pháp hoặc thuộc một trong các trường hợp sau:

- Gây phương hại đến quốc phòng, an ninh quốc gia, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ; làm lộ bí mật nhà nước; làm thay đổi cấu trúc, bản chất, nguyên tắc của hệ thống chính trị.

- Thực hiện thử nghiệm y sinh, dược phẩm, hoá chất chưa được chấp thuận, phê duyệt theo quy định gây nguy hiểm trực tiếp đến sinh mạng, sức khoẻ con người; gây ô nhiễm môi trường đặc biệt nghiêm trọng, để lại hậu quả lâu dài, khó khắc phục.

- Làm thay đổi nguyên tắc, trình tự, thủ tục tố tụng cơ bản, phá vỡ nguyên tắc suy đoán vô tội, làm phát sinh nguy cơ oan, sai hoặc xâm phạm nghiêm trọng quyền con người, quyền công dân.

-Can thiệp trái pháp luật vào hệ thống tiền tệ, dự trữ ngoại hối, ngân sách nhà nước, gây nguy cơ mất an ninh, an toàn tài chính quốc gia.

- Làm thay đổi nền tảng tư tưởng của Đảng hoặc định hướng sai lệch về nền tảng tư tưởng của Đảng, lịch sử, văn hoá dân tộc, mục tiêu, định hướng nền giáo dục xã hội chủ nghĩa, đi ngược lợi ích quốc gia, dân tộc và quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân.

Đáng chú ý, theo Quy định, các đề xuất đổi mới, sáng tạo được phân thành 4 nhóm: Đột phá khâu thực thi; đột phá thể chế; mô hình thí điểm và không gian thử nghiệm có kiểm soát. Việc xem xét đề xuất phải căn cứ vào tính cấp thiết, hiệu quả thực tiễn, khả năng nhân rộng, cơ sở lý luận và thực tiễn, đồng thời có phương án tổ chức thực hiện và quản trị rủi ro rõ ràng.

Quy định xác định 7 lĩnh vực ưu tiên, trong đó có khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; quản lý, sử dụng hiệu quả các nguồn lực phát triển; cải cách hành chính, tinh gọn tổ chức bộ máy; xây dựng Đảng, kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; bảo đảm quốc phòng, an ninh, chuyển đổi xanh, phát triển bền vững; giáo dục, đào tạo, văn hóa và chăm sóc sức khỏe nhân dân; xử lý các vấn đề thực tiễn phát sinh, tháo gỡ những điểm nghẽn do quy định pháp luật chưa đầy đủ, chồng chéo hoặc không còn phù hợp.

Một nội dung quan trọng của Quy định là cụ thể hóa các hình thức ghi nhận, tôn vinh và trọng dụng cán bộ có thành tích đổi mới, sáng tạo. Cán bộ có đề xuất được phê duyệt, triển khai đạt kết quả cao, đóng góp rõ rệt cho sự phát triển chung được xem xét biểu dương, khen thưởng; kết quả thực hiện đề xuất là căn cứ quan trọng trong đánh giá, xếp loại, quy hoạch, đào tạo, bố trí và sử dụng cán bộ.

Đối với những cán bộ có thành tích đột phá, mang lại hiệu quả đặc biệt xuất sắc, có khả năng lan tỏa và nhân rộng trên phạm vi cả nước, Quy định đặt ra cơ chế ưu tiên xem xét bố trí, bổ nhiệm vào chức vụ lãnh đạo, quản lý cao hơn theo quy định; ưu tiên đưa vào quy hoạch cán bộ cấp chiến lược hoặc chức danh lãnh đạo cao hơn; giao chủ trì các nhiệm vụ trọng điểm, chiến lược, đột phá và tạo điều kiện về nguồn lực, nhân lực để tiếp tục phát huy năng lực.

Cùng với cơ chế trọng dụng, Quy định dành sự quan tâm đặc biệt đến việc bảo vệ cán bộ trong quá trình thực hiện các đề xuất đổi mới, sáng tạo. Đối tượng được xem xét bảo vệ không chỉ là cán bộ trực tiếp đề xuất, tổ chức thực hiện mà còn bao gồm những người tham mưu, thẩm định, thành viên hội đồng tư vấn, giám sát, cán bộ phê duyệt và các cơ quan phối hợp có liên quan.

Các biện pháp bảo vệ được quy định cụ thể, từ bảo vệ vị trí công tác, quy hoạch, bố trí, sử dụng cán bộ đến bảo vệ danh dự, uy tín, quyền và lợi ích hợp pháp; xem xét không xử lý, miễn hoặc giảm trách nhiệm theo thẩm quyền khi đáp ứng đầy đủ điều kiện. Trường hợp cán bộ bị xem xét, xử lý không đúng, được cấp có thẩm quyền kết luận thực hiện đúng chủ trương, đúng quy định, có động cơ trong sáng vì lợi ích chung thì được xem xét phục hồi danh dự, uy tín, quyền và lợi ích hợp pháp. Việc khôi phục các quyền lợi và xin lỗi, cải chính phải được thực hiện theo quy định, trong thời hạn không quá 30 ngày làm việc kể từ ngày có kết luận của cấp có thẩm quyền.

Quy định số 220-QĐ/TW nhấn mạnh yêu cầu phân định rõ rủi ro, sai sót do nguyên nhân khách quan, sai sót không cố ý với hành vi cố ý vi phạm vì vụ lợi, lợi ích cục bộ, lợi ích nhóm. Việc xem xét trách nhiệm phải đặt trong bối cảnh lịch sử cụ thể, đánh giá toàn diện động cơ, mục đích, thẩm quyền, mức độ lỗi, khả năng dự báo, kiểm soát rủi ro và kết quả đạt được, không chỉ căn cứ vào hậu quả xảy ra để quy kết trách nhiệm.

Đồng thời, Quy định xác định rõ các hành vi bị nghiêm cấm, trong đó có việc lợi dụng chủ trương đổi mới, sáng tạo để cố ý làm trái, trục lợi chính sách, che giấu sai phạm; tự ý triển khai đề xuất khi chưa được phê duyệt; cản trở, gây khó khăn trong quá trình thẩm định, phê duyệt và bảo vệ cán bộ; lạm dụng quyền lực để trù dập, trả thù hoặc cố ý quy kết trách nhiệm khi không có căn cứ.

Đối với cấp ủy, tổ chức đảng, tập thể lãnh đạo và người đứng đầu, Quy định yêu cầu chủ động phát hiện, giao nhiệm vụ mới, việc khó, vấn đề tồn đọng kéo dài; gắn giao nhiệm vụ với giao quyền, xác định rõ trách nhiệm, sản phẩm, tiến độ, nguồn lực và điều kiện thực hiện. Người đứng đầu phải thường xuyên kiểm tra, đôn đốc, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, lấy kết quả và hiệu quả thực thi làm căn cứ chủ yếu để đánh giá cán bộ; đồng thời chịu trách nhiệm nếu chậm quyết định, né tránh hoặc để công việc đình trệ, lãng phí nguồn lực, bỏ lỡ cơ hội phát triển.

Để bảo đảm triển khai thống nhất, Ban Bí thư giao các cơ quan Trung ương theo chức năng, nhiệm vụ tổ chức hướng dẫn, kiểm tra, giám sát và cụ thể hóa các nội dung của Quy định. Các tỉnh ủy, thành ủy, đảng ủy trực thuộc Trung ương và các cấp ủy, tổ chức đảng liên quan có trách nhiệm quán triệt, rà soát, sửa đổi, bổ sung quy chế, quy trình nội bộ, phân công rõ trách nhiệm trong tiếp nhận, thẩm định, phê duyệt, quản trị rủi ro, giám sát thực thi và bảo vệ cán bộ đổi mới, sáng tạo.

Quy định số 220-QĐ/TW có hiệu lực thi hành kể từ ngày 30/9/2026. Các Phụ lục ban hành kèm theo Quy định này là bộ phận không tách rời của Quy định.

Trong quá trình thực hiện, nếu có vướng mắc hoặc cần sửa đổi, bổ sung, các cấp uỷ, tổ chức đảng trực thuộc Trung ương kịp thời báo cáo Ban Bí thư (qua Ban Tổ chức Trung ương) xem xét, quyết định.