Quy định mới về quản lý loài nguy cấp, quý, hiếm

Thông tư này quy định chi tiết một số điều của Luật Lâm nghiệp, Luật Đa dạng sinh học, Luật Thủy sản về quản lý loài thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm; loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ; nuôi, cứu hộ, tái thả loài động vật rừng thông thường; thực thi Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp (sau đây gọi là CITES).

Theo Thông tư, loài nguy cấp, quý, hiếm được phân thành Nhóm I và Nhóm II. Trong đó, Nhóm I là các loài nghiêm cấm khai thác, sử dụng mẫu vật từ tự nhiên vì mục đích thương mại, bao gồm các loài được ưu tiên bảo vệ và các loài thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm Nhóm IA và IB. Nhóm II là các loài hạn chế khai thác, sử dụng vì mục đích thương mại, gồm các loài thuộc Danh mục Nhóm IIA và IIB. Thông tư không điều chỉnh chế độ quản lý đối với giống vật nuôi, giống cây trồng nguy cấp, quý, hiếm và các loài thủy sản nguy cấp, quý, hiếm không thuộc Phụ lục CITES.

Thông tư nêu rõ, mọi hoạt động khai thác, nuôi, trồng, chế biến, kinh doanh, vận chuyển, lưu giữ, quảng cáo, trưng bày, trao đổi, xuất khẩu, nhập khẩu mẫu vật loài nguy cấp, quý, hiếm phải bảo đảm nguồn gốc hợp pháp và không gây ảnh hưởng tiêu cực đến sự tồn tại, phát triển của loài trong tự nhiên.

Việc nuôi sinh sản, xuất khẩu loài động vật nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ phục vụ mục đích thương mại chỉ được thực hiện đối với cá thể từ thế hệ F2, đã được Cơ quan khoa học CITES Việt Nam xác nhận đủ điều kiện sinh sản ổn định và không gây tác động xấu đến quần thể tự nhiên.

Thông tư cũng quy định nghiêm cấm sử dụng các công cụ, phương tiện mang tính tận diệt như vũ khí, chất nổ, chất độc, bẫy điện, bẫy keo, bẫy sập, thiết bị phát tiếng kêu động vật… để khai thác mẫu vật loài nguy cấp, quý, hiếm từ tự nhiên, trừ một số trường hợp đặc biệt phục vụ nghiên cứu khoa học, đối ngoại, bảo tồn và phải được cơ quan có thẩm quyền cho phép.

Đối với bảo tồn, loài nguy cấp, quý, hiếm Nhóm I sinh sống tự nhiên được ưu tiên bảo tồn tại chỗ thông qua việc thành lập khu bảo tồn thiên nhiên hoặc áp dụng các biện pháp bảo vệ nơi sinh sống, di trú. Đồng thời, các biện pháp bảo tồn chuyển chỗ như cứu hộ, nuôi, lưu giữ nguồn gen, tái thả hoặc chuyển vị bảo tồn cũng được triển khai nhằm phục hồi quần thể loài ngoài tự nhiên.

Về xử lý tình huống động vật nguy cấp, quý, hiếm xâm hại hoặc đe dọa tính mạng, tài sản con người, Thông tư yêu cầu ưu tiên áp dụng các biện pháp ngăn chặn, xua đuổi, hạn chế gây tổn thương cho động vật và kịp thời thông báo cho cơ quan chức năng. Trường hợp cần thiết, chính quyền cấp xã được quyết định và tổ chức bắt giữ; chỉ áp dụng biện pháp phòng vệ trong tình huống đặc biệt nguy hiểm và phải báo cáo cơ quan quản lý chuyên ngành theo quy định.