Tiến tới nâng mức phạt tiền đối với một số nhóm tội phạm kinh tế
Bộ Công an đề xuất mở rộng phạm vi các tội danh được áp dụng hình phạt tiền so với Bộ luật Hình sự hiện hành.
Bộ Công an đang lấy ý kiến đóng góp về dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi), trong đó có nhóm chính sách hoàn thiện quy định về hình phạt.
Theo Bộ Công an, phạm vi các tội danh áp dụng hình phạt tiền trong Bộ luật Hình sự hiện hành còn tương đối hẹp, chưa bao quát hết các trường hợp. Mức phạt tiền là tương đối thấp, chưa phù hợp với tình hình phát triển kinh tế, xã hội, chưa tính đến sự thay đổi của mức lương cơ sở và thu nhập bình quân đầu người của người dân ở thời điểm hiện tại so với thời điểm năm 2009 và năm 2015.
Mặt khác, mức phạt tiền của một số tội danh chưa thực sự phù hợp. Cụ thể, mức phạt tiền ở một số nhóm tội có tính chất thu lợi nhuận bất chính như: các tội trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, thương mại; các tội trong lĩnh vực thuế, tài chính, ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm và các tội khác xâm phạm trật tự quản lý kinh tế; các tội phạm trong lĩnh vực công nghệ thông tin, mạng viễn thông còn thấp chưa phù hợp với tình hình kinh tế, xã hội của đất nước.
Thực tiễn cho thấy, các đối tượng phạm tội nêu trên đều thu lợi bất chính rất lớn, có những vụ án lên đến hàng nghìn tỉ đồng. Do đó, cần thiết phải nâng mức phạt tiền để bảo đảm tính răn đe và nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản bị tội phạm xâm hại.
Theo dự thảo tờ trình, Bộ Công an đề xuất mở rộng phạm vi áp dụng hình phạt tiền đối với một số tội danh; nâng mức phạt tiền để bảo đảm tính nghiêm khắc, răn đe của hình phạt.
Đồng thời, bổ sung quy định về quyết định hình phạt là hình phạt tiền thay vì hình phạt tù đối với một số tội ít nghiêm trọng, nghiêm trọng, nếu người phạm tội thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải, tích cực hợp tác trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử và đã khắc phục toàn bộ hậu quả, bồi thường toàn bộ thiệt hại.
Một điểm đáng chú ý là Bộ Công an cũng dự kiến bổ sung quy định để bao quát đầy đủ các dạng tài sản trực tiếp liên quan đến tội phạm như tiền số, tài sản số, giấy tờ có giá và quyền tài sản để phù hợp với tình hình thực tiễn. Theo Bộ Công an, Điều 47 quy định “vật, tiền” có thể được sử dụng làm công cụ, phương tiện để thực hiện tội phạm; đồng thời “vật, tiền” cũng có thể là “sản phẩm” có được do việc thực hiện tội phạm và đều là đối tượng bị tịch thu để sung vào ngân sách của nhà nước. Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy chúng ta đang đứng trước kỷ nguyên của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 thì thuật ngữ “vật, tiền” đã không phản ánh đầy đủ những gì mới xuất hiện như đồng tiền điện tử, phần mềm máy tính, games điện tử, phần mềm trí tuệ nhân tạo...
Theo cơ quan soạn thảo, đây đều không phải “vật, tiền” (vì không thuộc về thế giới vật chất) nhưng có thể quy đổi thành giá trị vật chất và trong nhiều trường hợp đều có thể sử dụng làm công cụ, phương tiện thực hiện tội phạm.
