Cây xăng găm hàng để trục lợi có thể bị xử lý hình sự

Theo quy định của pháp luật, trường hợp cửa hàng xăng dầu cố ý găm hàng, chờ lên giá để trục lợi thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

Ngày 06/3/2026, Bộ Công thương ban hành Văn bản hỏa tốc số 1415/BCT-TTTN gửi UBND các tỉnh, thành phố yêu cầu tăng cường kiểm tra, kiểm soát hoạt động kinh doanh xăng dầu và khí LPG trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới có nhiều biến động.

Theo Bộ Công thương, xung đột leo thang tại khu vực Trung Đông đang tác động mạnh đến thị trường năng lượng toàn cầu, làm ảnh hưởng đến nguồn cung và giá cả các mặt hàng xăng dầu, LPG. Vì vậy, việc chủ động theo dõi, kiểm tra và giám sát thị trường được xác định là cần thiết nhằm phòng ngừa các hành vi vi phạm pháp luật, đồng thời bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp cũng như người tiêu dùng.

Bộ Công thương đề nghị UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo Sở Công Thương và các cơ quan liên quan tăng cường nắm bắt diễn biến thị trường, đặc biệt là tình hình cung - cầu và giá bán xăng dầu, LPG trên địa bàn. Lực lượng Quản lý thị trường được yêu cầu triển khai các biện pháp nghiệp vụ, giám sát chặt chẽ địa bàn để kịp thời phát hiện các dấu hiệu bất thường như khan hiếm hàng hóa, gián đoạn nguồn cung, găm hàng hoặc tăng giá bất hợp lý, từ đó xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.

Song song với công tác kiểm tra, các địa phương cần đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn các thương nhân kinh doanh xăng dầu thực hiện nghiêm các quy định pháp luật, nâng cao trách nhiệm trong việc bảo đảm nguồn cung, góp phần ổn định thị trường.

Đáng chú ý, Bộ Công thương yêu cầu làm rõ trách nhiệm của người đứng đầu và công chức phụ trách địa bàn nếu không kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm xảy ra trên địa bàn quản lý.

Đối với chính quyền cấp xã, Bộ Công thương đề nghị chủ động theo dõi tình hình hoạt động của các cửa hàng bán lẻ xăng dầu và LPG, kịp thời phát hiện các trường hợp ngừng bán hàng không đúng quy định, cắt giảm thời gian bán hàng, giảm lượng hàng cung ứng ra thị trường hoặc mở cửa nhưng không bán hàng khi không có lý do chính đáng. Các trường hợp vi phạm cần được xử lý theo thẩm quyền hoặc chuyển cơ quan chức năng để xử lý theo quy định.

Ngoài ra, các lực lượng chức năng khác theo nhiệm vụ được giao cần tăng cường phối hợp với lực lượng Quản lý thị trường và chính quyền địa phương trong công tác kiểm tra, kiểm soát nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi gian lận trong hoạt động kinh doanh xăng dầu và khí LPG.

Theo quy định của pháp luật, nếu các cửa hàng xăng dầu cố ý đầu cơ, găm hàng, chờ lên giá để trục lợi thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

Về mức phạt hành chính, tại khoản 1 Điều 31 Nghị định 98/2020/NĐ-CP được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 24/2025/NĐ-CP, hành vi đầu cơ hàng hóa bị phạt như sau:

STT	Giá trị hàng hóa mua vét, mua gom	Mức phạt tiền
1	Từ 50.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng	05 - 10 triệu đồng
2	Từ 100.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng	10 - 20 triệu đồng
3	Từ 200.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng	20 - 50 triệu đồng
4	Từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng mà không bị truy cứu trách nhiệm hình sự)	50 - 80 triệu đồng
5	Từ 1.000.000.000 đồng trở lên mà không bị truy cứu trách nhiệm hình sự)	80 - 100 triệu đồng

Ngoài ra, vi phạm các hành vi trên còn có thể bị áp dụng các hình thức xử phạt bổ sung như: Tịch thu tang vật đối với hành vi vi phạm; Tước quyền sử dụng giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh, giấy phép kinh doanh, chứng chỉ hành nghề hoặc đình chỉ hoạt động kinh doanh từ 06 - 12 tháng.

Trường hợp găm hàng để trục lợi, Điều 32 Nghị định 98/2020/NĐ-CP được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 17/2022/NĐ-CP cũng quy định:

STT	Hành vi vi phạm	Mức phạt tiền
1	Cắt giảm địa điểm bán hàng; cắt giảm phương thức bán hàng (từ bán buôn sang bán lẻ) khác với trước đó; quy định, niêm yết hoặc bán hàng theo định lượng, đối tượng mua khác trước; cắt giảm thời gian bán hàng hoặc thời gian cung ứng hàng hóa khác trước mà không có lý do chính đáng	05 - 10 triệu đồng
2	Cắt giảm lượng hàng hóa bán ra thị trường; ngừng bán hàng hóa; không mở cửa hàng hoặc địa điểm giao dịch để bán hàng; mở cửa hàng nhưng không bán hàng mà không có lý do chính đáng	10 - 20 triệu đồng
3	Găm hàng trong kho vượt quá 150% so với lượng hàng tồn kho trung bình của 03 tháng liền kề trước đó	20 - 30 triệu đồng

Bên cạnh đó, còn có thể bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung là: Tịch thu tang vật đối với hành vi găm hàng vượt mức tồn kho quy định và Tước quyền sử dụng giấy phép kinh doanh, chứng chỉ hành nghề từ 03 - 06 tháng.

Đối với các trường hợp truy cứu trách nhiệm hình sự, theo Điều 196 Bộ luật Hình sự 2015, người nào lợi dụng tình hình khan hiếm hoặc tạo ra sự khan hiếm giả tạo trong tình hình thiên tai, dịch bệnh, khó khăn về kinh tế… mua vét hàng hóa thuộc danh mục mặt hàng bình ổn giá hoặc thuộc danh mục hàng hóa được Nhà nước định giá nhằm bán lại để thu lợi bất chính có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội "Đầu cơ".

Mức xử phạt Tội đầu cơ theo Điều 196 Bộ luật Hình sự 2015 như sau: