Đổi tiền lì xì hưởng chênh lệch có vi phạm pháp luật?
Trong dịp cận Tết, nhu cầu đổi tiển cũ lấy tiền mới, bán tiền lưu niệm để lì xì chúc Tết, đi lễ chùa... ngày càng tăng cao. Từ đó xuất hiện nhiều dịch vụ đổi tiền cũ, bản tiền lưu niệm theo các mức chiết khấu, ưu đãi khác nhau trên mạng xã hội. Điều này đặt ra nhiều nghi vấn liên quan đến tính pháp lý và mức độ rủi ro dối với các dịch vụ này.
Liên quan đến vấn đề này, Luật sư Diệp Năng Bình, Đoàn Luật sư TP. HCM cho biết, căn cứ khoản 1 Điều 3 Thông tư số 25/2013/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quy định về việc thu, đổi tiền không đủ điều kiện lưu thông, tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông là các loại tiền giấy (tiền cotton và tiền polymer), tiền kim loại do Ngân hàng Nhà nước phát hành, đang lưu hành nhưng bị rách nát, hư hỏng hay biến dạng theo quy định về tiêu chuẩn tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông được quy định tại Thông tư này.
Đồng thời, tại Điều 12, 13 của Thông tư này thì chỉ có Ngân hàng Nhà nước chi nhánh; Sở Giao dịch Ngân hàng Nhà nước; tổ chức tín dụng; chi nhánh ngân hàng nước ngoài; Kho bạc Nhà nước mới có chức năng thu, đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông của khách hàng, người dân.Cùng với đó, căn cứ khoản 2 Điều 3 và Điều 11 Quyết định số 40/2012/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về quản lý tiền mẫu, tiền lưu niệm thì tiền lưu niệm là đồng tiền tượng trưng không có giá trị làm phương tiện thanh toán, được phát hành cho mục đích sưu tập, lưu niệm.
Ngân hàng Nhà nước tổ chức bán tiền lưu niệm theo hợp đồng với các đối tác trong và ngoài nước theo quy định. Căn cứ mục đích, nhu cầu sử dụng của các tổ chức, cá nhân và số lượng tiền mẫu, tiền lưu niệm hiện có, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước quyết định số lượng tiền mẫu, tiền lưu niệm bán cho các tổ chức, cá nhân.
Do đó, giả sử dịch vụ đổi tiền cũ, bán tiền lưu niệm xuất hiện trên mạng xã hội mà không phải do các cơ quan, tổ chức nêu trên thực hiện thì có thể được xem là hành vi vi phạm pháp luật. Tùy vào tính chất và mức độ của hành vi mà chủ thể vi phạm có thể bị xử lý vi phạm hành chính theo điểm a khoản 5 Điều 30 Nghị định số 88/2019/NĐ-CP của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng, về vi phạm quy định về quản lý tiền tệ và kho quỹ.
Người vi phạm có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng đối với hành vi thực hiện đổi tiền không đúng quy định của pháp luật. Đối với tổ chức vi phạm thì mức phạt tiền bằng 2 lần cá nhân vi phạm.
Từ vụ việc này, người dân cần cẩn trọng hơn với dịch vụ đổi tiền cũ, bán tiền lưu niệm đang diễn ra trên mạng vì không những vi phạm pháp luật mà còn gặp phải tình trạng bị bùng tiền cọc hoặc nhận về tiền giả.
Ngoài ra, với hành vi sử dụng, lưu hành tiền giả thì giả sử có đủ yếu tố cấu thành tội phạm, bên cung cấp dịch vụ và/hoặc khách hàng, người dân có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội "Làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả" theo Điều 207 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017.
