Tổ chức tín dụng và khách hàng được thỏa thuận trong hợp đồng chiết khấu

Theo Thông tư, hoạt động chiết khấu được thực hiện trên cơ sở thỏa thuận giữa tổ chức tín dụng và khách hàng, phù hợp với quy định của pháp luật về ngân hàng, công cụ chuyển nhượng, quản lý ngoại hối và pháp luật có liên quan. Khách hàng có trách nhiệm sử dụng số tiền chiết khấu đúng mục đích hợp pháp đã cam kết, đồng thời bảo đảm khả năng tài chính để thực hiện đầy đủ nghĩa vụ theo hợp đồng chiết khấu.

Ngân hàng Nhà nước quy định rõ trách nhiệm của khách hàng tương ứng với từng phương thức chiết khấu. Trường hợp chiết khấu theo phương thức mua có kỳ hạn, khách hàng có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ mua lại công cụ chuyển nhượng, giấy tờ có giá khác theo đúng cam kết đã thỏa thuận trong hợp đồng chiết khấu. Trường hợp chiết khấu theo phương thức mua có bảo lưu quyền truy đòi, khách hàng có trách nhiệm thanh toán đầy đủ số tiền chiết khấu, lãi chiết khấu và các loại phí liên quan theo thỏa thuận trong hợp đồng trong trường hợp tổ chức tín dụng không nhận được đầy đủ số tiền thanh toán từ người có trách nhiệm thanh toán công cụ chuyển nhượng hoặc tổ chức phát hành giấy tờ có giá.

Đối với tổ chức tín dụng, Thông tư yêu cầu việc xét duyệt chiết khấu phải được thực hiện theo nguyên tắc phân định rõ trách nhiệm giữa khâu thẩm định và khâu quyết định chiết khấu. Việc xem xét, quyết định chiết khấu phải bảo đảm an toàn, thu hồi đầy đủ và đúng hạn số tiền chiết khấu, lãi chiết khấu và các khoản phí liên quan theo thỏa thuận trong hợp đồng chiết khấu, phù hợp với quy định của pháp luật.

Thông tư cũng quy định tổ chức tín dụng và khách hàng được thỏa thuận trong hợp đồng chiết khấu về việc thanh toán trước hạn số tiền chiết khấu, đồng thời thỏa thuận việc thu phí hoặc không thu phí trong trường hợp khách hàng thanh toán trước hạn.

Về loại công cụ chuyển nhượng, giấy tờ có giá khác được chiết khấu, Thông tư quy định tổ chức tín dụng được lựa chọn chiết khấu các công cụ chuyển nhượng, bao gồm hối phiếu đòi nợ, hối phiếu nhận nợ, séc và các công cụ chuyển nhượng khác theo quy định của pháp luật. Bên cạnh đó, tổ chức tín dụng được lựa chọn chiết khấu các loại giấy tờ có giá khác như tín phiếu Ngân hàng Nhà nước, trái phiếu Chính phủ, trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh, trái phiếu chính quyền địa phương, chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu do tổ chức tín dụng phát hành và trái phiếu do các tổ chức khác phát hành theo quy định của pháp luật.

Thông tư cũng quy định cụ thể điều kiện đối với công cụ chuyển nhượng được nhận chiết khấu. Theo đó, công cụ chuyển nhượng phải được phát hành hợp pháp theo quy định của pháp luật Việt Nam, pháp luật của nước phát hành hoặc theo tập quán thương mại quốc tế; thuộc quyền thụ hưởng hợp pháp của khách hàng; tại thời điểm chiết khấu không có tranh chấp và không được sử dụng để bảo đảm cho nghĩa vụ khác. Đồng thời, công cụ chuyển nhượng không được ghi các cụm từ hạn chế chuyển nhượng như “Không được chuyển nhượng”, “Cấm chuyển nhượng”, “Không trả theo lệnh” hoặc các cụm từ có ý nghĩa tương tự; chưa đến hạn thanh toán toàn bộ số tiền và còn nguyên vẹn, không bị tẩy xóa, sửa chữa.

Đối với giấy tờ có giá khác, Ngân hàng Nhà nước yêu cầu giấy tờ phải được phát hành hợp pháp theo quy định của pháp luật Việt Nam; thuộc quyền sở hữu hợp pháp của khách hàng; tại thời điểm chiết khấu không có tranh chấp, không được sử dụng để bảo đảm cho nghĩa vụ khác; được phép giao dịch theo quy định của pháp luật; chưa đến hạn thanh toán toàn bộ số tiền và còn nguyên vẹn, không bị tẩy xóa, sửa chữa.

Về phương thức chiết khấu, Thông tư quy định tổ chức tín dụng và khách hàng được thỏa thuận, lựa chọn hai phương thức gồm mua có kỳ hạn và mua có bảo lưu quyền truy đòi. Trong đó, mua có kỳ hạn là việc tổ chức tín dụng mua và nhận chuyển nhượng quyền sở hữu công cụ chuyển nhượng, giấy tờ có giá khác chưa đến hạn thanh toán toàn bộ số tiền ghi trên công cụ, đồng thời khách hàng cam kết mua lại công cụ chuyển nhượng, giấy tờ có giá đó sau một khoảng thời gian xác định trong hợp đồng chiết khấu. Mua có bảo lưu quyền truy đòi là việc tổ chức tín dụng mua và nhận quyền sở hữu công cụ chuyển nhượng, giấy tờ có giá khác chưa đến hạn thanh toán, trong đó khách hàng có trách nhiệm hoàn trả số tiền chiết khấu, lãi chiết khấu và các khoản phí liên quan trong trường hợp tổ chức tín dụng không nhận được đầy đủ số tiền thanh toán từ người có trách nhiệm thanh toán hoặc tổ chức phát hành.

Thông tư cũng quy định chi tiết về giá chiết khấu, thời hạn chiết khấu, lãi suất chiết khấu và các loại phí liên quan. Giá chiết khấu do tổ chức tín dụng và khách hàng thỏa thuận trên cơ sở giá trị thanh toán khi đến hạn, mức độ rủi ro, giá trị công cụ chuyển nhượng, giấy tờ có giá khác, lãi suất chiết khấu, thời hạn còn lại và các yếu tố khác. Thời hạn chiết khấu do các bên thỏa thuận nhưng không vượt quá thời hạn thanh toán còn lại; đối với giấy tờ có giá do tổ chức tín dụng khác phát hành, thời hạn chiết khấu tối đa là dưới 01 năm.

Về lãi suất, Thông tư cho phép tổ chức tín dụng và khách hàng thỏa thuận mức lãi suất chiết khấu trong hợp đồng; lãi suất áp dụng đối với số tiền chiết khấu quá hạn không vượt quá 150% lãi suất chiết khấu trong thời hạn; lãi suất áp dụng đối với lãi chậm trả không vượt quá 10%/năm. Trường hợp đồng tiền chiết khấu là ngoại tệ, việc thu lãi chiết khấu được thực hiện bằng ngoại tệ hoặc quy đổi ra đồng Việt Nam theo tỷ giá thỏa thuận, phù hợp với quy định về quản lý ngoại hối.

Về thủ tục chiết khấu, Thông tư quy định khi khách hàng có nhu cầu chiết khấu, tổ chức tín dụng yêu cầu khách hàng cung cấp các tài liệu, dữ liệu cần thiết để phục vụ công tác thẩm định. Trên cơ sở đó, tổ chức tín dụng thực hiện thẩm định mục đích sử dụng số tiền chiết khấu hợp pháp, khả năng tài chính của khách hàng và khả năng thanh toán của công cụ chuyển nhượng, giấy tờ có giá khác trước khi quyết định thực hiện hoạt động chiết khấu.

Khách hàng có trách nhiệm cung cấp đầy đủ tài liệu, dữ liệu theo yêu cầu của tổ chức tín dụng, bao gồm tài liệu chứng minh khả năng tài chính, phương án sử dụng số tiền chiết khấu, mục đích sử dụng vốn hợp pháp, tài liệu chứng minh công cụ chuyển nhượng, giấy tờ có giá khác đủ điều kiện chiết khấu, cũng như thông tin về người có liên quan trong các trường hợp tổng dư nợ cấp tín dụng đạt các ngưỡng theo quy định tại Thông tư. Trình tự, thủ tục chiết khấu cụ thể được tổ chức tín dụng quy định trong quy định nội bộ về hoạt động chiết khấu.