Bình Định: Bồi thường 1 cây dừa khi thu hồi hơn 3.500m2 đất?

“Mất trắng” đất cha ông để lại

Ông Nguyễn Khải (sinh năm 1964) cùng vợ là Phạm Thị Nghĩa (sinh năm 1967) thường trú tại khối 4 Thị trấn Tam Quan, Thị xã Hoài Nhơn (Bình Định) phản ánh sự việc sau:

Họ được thừa kế 04 thửa đất, gồm số 120, 141, 313 và 158 thuộc tờ bản đồ số 2, có tổng diện tích 3.525m2 tại thôn Cửu Lợi, tổng Tài Lương nay là thôn Cửu Lợi Tây, xã Tam Quan Nam. Khu đất có giấy tờ do Sở Địa chính tỉnh Bình Định (Đại Nam Trung kỳ Chính phủ) cấp ngày 14/01/1939, có bản đồ trích lục địa bộ đầy đủ. Trên diện tích này, ông bà cha mẹ ông Khải vẫn thường xuyên sử dụng để canh tác, trồng hoa màu, cây ăn trái. Đến năm 1977, UBND huyện Hoài Nhơn (nay là thị xã Hoài Nhơn) chỉ đạo xã Tam Quan Nam lấy toàn bộ khu đất trên giao cho HTX Ta Pi mà không ban hành quyết định thu hồi. Thời điểm đó gia đình ông Khải phản đối quyết liệt, bày tỏ nguyện vọng được tiếp tục sử dụng khu đất thuộc sở hữu của mình nhưng không được chính quyền địa phương chấp thuận.

Năm 1990, HTX Ta Pi giải thể, khu đất của trên được xã cho một đơn vị thuê làm xưởng dệt mành trúc và thảm xơ dừa. Năm 1993, gia đình ông Khải yêu cầu UBND xã Tam Quan Nam cho kê khai đất nhưng bị từ chối với lý do là ông Khải đang đăng ký hộ khẩu thường trú tại Thị trấn Tam Quan. Sau một thời gian hoạt động thì đến năm 2001, xưởng dệt được chuyển thành trường mầm non.

Năm 2017, UBND xã phá dỡ trường mầm non, tiến hành chia lô khu đất trên. Ngày 21/08/2017, Trung tâm Phát triển quỹ đất (PTQĐ) thị xã Hoài Nhơn ra phương án chi tiết về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư do giải phóng mặt bằng đối với gia đình ông Khải, bà Nghĩa chỉ có 1 cây dừa giá trị 1.400.000 đồng. Văn bản trên có chữ ký xác nhận của ông Đặng Bình, Phó giám đốc Trung tâm PTQĐ và ông Huỳnh Xuân Vấn, Phó chủ tịch UBND xã Tam Quan Nam. Điều bất thường là chính quyền địa phương không ban hành quyết định thu hồi hơn 3 nghìn m2 trên.

Một số cán bộ như ông Nguyễn Văn Hiền (Giám đốc Trung tâm PTQĐ), Huỳnh Xuân Vấn (phó chủ tịch xã) thuyết phục họ chấp nhận phương án đền bù 1 cây dừa và hứa hẹn bán 1 lô đất giá khởi điểm. Ông Khải cho rằng đây chỉ là biện pháp nhằm kéo dài thời gian nên đã khiếu nại tới UBND thị xã nhưng chỉ nhận được sự phản hồi quanh co, không rõ ràng.

Có hay không việc dân bỏ đất ?

Ông Khải tiếp tục gửi đơn khiếu nại đến UBND tỉnh Bình Định. Phải đến ngày 09/07/2018, UBND tỉnh mới chỉ đạo Sở TN&MT tổ chức buổi đối thoại giữa hai vợ chồng ông. Buổi đối thoại có đại diện một số ngành, đoàn thể, UBND thị xã Hoài Nhơn, xã Tam Quan Nam. Tại đây, ông Đặng Trung Thành, Phó giám đốc Sở TN&MT cho rằng bà nội ông Khải để lại đất cho cháu nhưng không lập di chúc thừa kế và đề nghị thị xã Hoài Nhơn hướng dẫn ông làm thủ tục thừa kế. Nhưng ông Nguyễn Văn Đẹp, Phó chủ tịch UBND thị xã Hoài Nhơn từ chối hướng dẫn mà yêu cầu vợ chồng ông Khải tự nghiên cứu, xử lý.

Ngay sau buổi đối thoại, Sở TN&MT tỉnh Bình Định có công văn số 1128 ngày 10/07/2018 gửi gia đình ông Khải, trong đó có ghi: “Từ ngày 10-20/07/2018, nếu Sở TN&MT chưa nhận được giấy tờ chứng minh ông Khải, bà Nghĩa là người đại diện hợp pháp của bà Phạm Thị Kiên thì coi nhưng bất hợp tác. Khi đó, căn cứ Khoản 4 ĐIều 11 Luật Khiếu nại 2012, việc khiếu nại của ông bà không được thụ lý giải quyết”. Yêu cầu trên đã được ông Khải hoàn thành chỉ trong thời gian 5 ngày.

Tuy nhiên, ngày 07/08/2018, UBND tỉnh Bình Định có văn bản số 4731 (do ông Phó Chủ tịch Trần Châu ký) kết luận các thửa đất số 35 tờ bản đồ số 5 và thửa đất số 63 tờ bản đồ số 6 là đất gia đình ông Khải bỏ hoang từ 1975 đến nay nên yêu cầu cấp giấy CNQSDĐ là không có cơ sở. Tiếp đó, ngày 16/07/2019, ông Trần Châu tiếp tục ký văn bản số 4068 một lần nữa khẳng định lập luận đó. Đối chiếu với nội dung làm việc tại buổi đối thoại ngày 10/07/2018 thì hoàn toàn mâu thuẫn.

Thực tế, nhiều người dân ở thôn Cửu Lợi Tây, xã Tam Quan Nam như bà Phạm Thị Trí (61 tuổi), bà Trương Thị Công (76 tuổi), bà Phạm Thị Chi (79 tuổi), ông Trương Minh Toàn (68 tuổi) xác nhận với phóng viên: Khu đất có diện tích hơn 3.500m2 trên thuộc sở hữu của bà Phạm Thị Kiên (đã mất) nay để lại cho cháu ruột là ông Nguyễn Khải. Vợ chồng ông Khải, bà Nghĩa liên tục sử dụng canh tác, thu hoạch cây trái, hoa màu nhiều năm qua. Như vậy có lý nào lại khẳng định gia đình ông bỏ đất ?

Trong khi vợ chồng ông Khải chờ phản hồi nội dung khiếu nại từ Bộ TN&MT, Văn phòng Chính phủ thì ngày 30/08/2019, thị xã Hoài Nhơn lấy một phần diện tích khu đất trên cấp (kèm theo giấy CNQSDĐ) cho ông Nguyễn Thành Chinh (là người bị thu hồi đất để mở rộng Nhà truyền thống thôn Cửu Lợi Tây). Ngày 25/11/2019, UBND xã Tam Quan Nam tổ chức cưỡng chế khu đất trên để ông Chinh xây nhà.

Sự giải đáp chưa thuyết phục

Trả lời về việc tại sao không thừa nhận quyền sở hữu của ông Nguyễn Khải đối với khu đất trên nhưng vẫn lập phương án đền bù 1 cây dừa, ông Nguyễn Thanh Hải- chủ tịch xã Tam Quan Nam nói: “Trong quá trình lập hồ sơ, chúng tôi nghe một người dân nói lại cây dừa này không phải của họ mà do ông Khải trồng và vẫn thu hoạch. Vì vậy mới có việc đền bù như thế”. Ông Hải cũng khẳng định việc không có quyết định thu hồi đất là đúng vì khu đất trên vô chủ.

Nhằm sáng tỏ vấn đề, ngày 16/06/2020, chúng tôi đã có buổi làm việc với đồng ông Nguyễn Chí Công, Phó chủ tịch thị xã Hoài Nhơn và ông Hồ Hưởng, Trưởng phòng TN&MT. Tại đây, ông Hồ Hưởng khẳng định: Gia đình ông Khải đã bỏ đất, không sử dụng từ trước năm 1974, trên cơ sở đó thì xã mới giao cho HTX Ta Pi. Về việc lập phương án bồi thường 1 cây dừa là do sai sót của cán bộ nghe theo thông tin do bà Phạm Thị Trí nói gia đình ông Khải trồng mà không kiểm tra kỹ lưỡng. Do đó, ông Khải mới dựa vào để nói đây là đất của gia đình mình. Hiện nay, hoàn toàn không có chuyện khu đất trên được phân lô, đấu giá mà chỉ sử dụng làm đất tái định cư phục vụ dự án mở rộng nhà lưu niệm chi bộ cơ sở.

Khi phóng viên làm việc với Sở TN&MT Bình Định thì cũng nhận được sự phản hồi chung chung là sự việc trên đã được giải quyết đúng quy định và việc tham mưu cho UBND tỉnh ban hành các văn bản số 4731 và 4068 là chính xác.

Gia đình ông Nguyễn Khải vẫn đang khiếu nại đến các cơ quan chức năng trung ương để đòi lại quyền lợi của mình. Chúng tôi sẽ tiếp tục xác minh vụ việc trên và tiếp tục thông tin đến độc giả trong thời gian tới.