Xây nhà trên đất nông nghiệp trái phép có thể bị buộc khôi phục hiện trạng

Cụ thể, công dân đề nghị làm rõ định nghĩa thế nào là tự ý chuyển mục đích sử dụng đất trái quy định và căn cứ những loại giấy tờ nào để xác định sai mục đích sử dụng đất khi xử phạt vi phạm hành chính?

Trả lời về vấn đề này, Cục Quản lý đất đai (Bộ NN&MT) cho biết, tại khoản 1 Điều 5 Luật Đất đai 2024 quy định, nguyên tắc sử dụng đất là “Đúng mục đích sử dụng đất”; người sử dụng đất có nghĩa vụ: “Sử dụng đất đúng mục đích, đúng ranh giới thửa đất, đúng quy định về sử dụng độ sâu trong lòng đất và chiều cao trên không, bảo vệ các công trình công cộng trong lòng đất và tuân thủ quy định khác của pháp luật có liên quan”.

Hành vi xây dựng nhà ở trên đất nông nghiệp mà chưa được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cho phép chuyển mục đích sử dụng đất là vi phạm quy định tại điểm b khoản 1 Điều 121 Luật Đất đai 2024, phải xem xét xử lý vi phạm hành chính theo quy định tại các Điều 8 đến Điều 10 của Nghị định số 123/2024/NĐ-CP ngày 04/10/2024 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai và phải áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả là “Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm, trừ trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 139 Luật Đất đai”.

Tại khoản 3 Điều 139 Luật Đất đai 2024 quy định về việc xem xét, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất đối với hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất có vi phạm pháp luật đất đai trước ngày 1.7.2014 (bao gồm: lấn đất, chiếm đất hoặc sử dụng đất không đúng mục đích đã được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất).

Cũng tại khoản 5 Điều 139 Luật Đất đai 2024 quy định trường hợp hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất có vi phạm pháp luật đất đai kể từ ngày 01/7/2014 trở về sau thì Nhà nước không cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất và xử lý theo quy định của pháp luật. Việc áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả “Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm, trừ trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 139 Luật Đất đai 2024” đối với hành vi sử dụng đất không đúng mục đích quy định tại các Điều 8 đến Điều 10 của Nghị định số 123/2024/NĐ-CP là đúng với quy định của Luật Đất đai. Do đó, các trường hợp hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất không đúng mục đích đã được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất từ ngày 01/7/2014 trở về sau thì phải áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả “khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm”.

Việc xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi tự ý chuyển mục đích sử dụng đất chưa được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cho phép được quy định tại Điều 10 của Nghị định số 123/2024/NĐ-CP ngày 04/10/2024 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai. Việc chuyển mục đích sử dụng đất được quy định tại Điều 116 của Luật Đất đai năm 2024 và Điều 121 của Luật Đất đai năm 2024 quy định về căn cứ chuyển mục đích sử dụng đất.