'Bóc phốt' trên mạng xã hội: Coi chừng bị xử lý hình sự

Trường hợp sử dụng mạng máy tính hoặc mạng viễn thông, phương tiện điện tử để phạm tội sẽ bị phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm. Còn nếu "bóc phốt" sai sự thật nhằm bôi nhọ danh dự, uy tín của cá nhân, tổ chức thì người "bóc phốt" có thể sẽ phải chịu trách nhiệm về hành vi "Vu khống".

Thời gian gần đây, tình trạng các vụ việc bôi nhọ, nói xấu, làm nhục người khác trên mạng xã hội liên tục xảy ra. Nhiều vụ việc người dùng “tố” công khai, mượn tiếng nói của cộng đồng mạng nhằm công kích với mục đích bôi nhọ, kích động dư luận gây ảnh hưởng tiêu cực đến xã hội.

Những hành động mượn tiếng nói của cộng đồng mạng thường được gọi là “bóc phốt” với những lời lẽ mang tính chất xúc phạm, công khai đời tư, thông tin cá nhân.

Hầu hết lý do để các bài “bóc phốt” trên mạng xã hội đều đến từ những xích mích như: tranh cãi về quan điểm; cho rằng bị người khác chèn ép; phát hiện “người thứ ba” xen vào cuộc sống hôn nhân, quan hệ tình cảm; phản ảnh cách ứng xử, chất lượng phục vụ của một dịch vụ, sản phẩm nào đó...

Các bài “bóc phốt” này thường nhận được lượt xem, chia sẻ rất cao, người bình luận, bàn tán bên trong các bài viết cũng tăng liên tục. Thậm chí, có những trang/nhóm mạng xã hội được lập ra để tập trung các bài đăng “bóc phốt” nhằm tăng lượt tương tác từ việc đáp ứng sự tò mò, hiếu kỳ của một bộ phận người dùng mạng xã hội.

Nội dung các bài đăng “bóc phốt” như vậy thường không dẫn từ các trang báo chính thống hay từ việc các cơ quan có thẩm quyền đã điều tra, xác minh làm rõ mà thường là tự ý đăng tải. Nhiều người không rõ thông tin trên có chính xác hay không nhưng việc bình luận, chửi bới trên mạng như trên đã làm tổn hại không nhỏ tới uy tín, danh dự cá nhân, tổ chức, gây thiệt rất lớn cho hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp.

Tình trạng trên đã khiến dư luận phải đặt câu hỏi về tính pháp lý trong việc sử dụng mạng xã hội với mục đích bôi nhọ tập thể hoặc cá nhân. Bên cạnh đó là việc bảo vệ danh dự, nhân phẩm của người bị xúc phạm, bôi nhọ.

Trao đổi với Tạp chí Luật sư Việt Nam, Luật sư Nguyễn Ngọc Hùng, Văn phòng Luật sư Kết nối, Đoàn Luật sư TP. Hà Nội cho rằng, pháp luật quy định công dân có quyền, nghĩa vụ thông tin, thông báo hành vi vi phạm pháp luật, hành vi có dấu hiệu tội phạm của cá nhân, tổ chức đến cơ quan có thẩm quyền. Tuy nhiên, việc tố cáo cũng cần phải được thực hiện theo những trình tự nhất định được quy định trong Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo, Luật Xử lý vi phạm hành chính, Luật Hình sự… Ngoài ra, nguyên tắc giải quyết các hành vi vi phạm như liên quan đến chất lượng hàng hóa dịch vụ đã có các cơ chế như Cục Quản lý thị trường, Công an, Tòa án.

Do đó, các hành vi vu khống, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của cá nhân, tổ chức trên mạng xã hội tùy thuộc vào tính chất, mức độ khác nhau còn có thể bị xử bị xử lý theo điểm a, khoản 1, Điều 101, Nghị định 15/2020/NĐ-CP, hành vi lợi dụng mạng xã hội để xúc phạm uy tín, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của cá nhân, tổ chức bị phạt từ 10 - 20 triệu đồng.

Theo Luật sư, nếu “bóc phốt” mà xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự của người khác thì có thể sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội "Làm nhục người khác" theo Điều 155, Bộ luật Hình sự 2015. Trường hợp sử dụng mạng máy tính hoặc mạng viễn thông, phương tiện điện tử để phạm tội sẽ bị phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.

Nếu “bóc phốt” sai sự thật nhằm bôi nhọ danh dự, uy tín của cá nhân, tổ chức thì người “bóc phốt” có thể sẽ phải chịu trách nhiệm về hành vi "Vu khống".

Như vậy, việc “bóc phốt” trên mạng không chỉ nói lên văn hóa ứng xử mà còn là hành vi vi phạm pháp luật. Đặc biệt, hành vi của các chủ nhóm “bóc phốt”, việc lập ra các hội nhóm như vậy là rất dễ dàng, chỉ cần 01 tài khoản Facebook đã có thể thành lập diễn đàn mời bạn bè tham gia.

Luật sư cho rằng, mặc dù pháp luật hiện hành không nghiêm cấm tổ chức, cá nhân thành lập các hội, nhóm trên mạng song những hội nhóm này vẫn phải hoạt động trong khuôn khổ pháp luật. Các chủ nhóm không chỉ lập ra nhóm “bóc phốt” mà việc quản lý, kiểm soát các nội dung trên nhóm, để các thành viên đăng những bài có nội dung vi phạm pháp luật chính là hành vi tiếp tay, giúp sức cho các hành vi vi phạm pháp luật gây hậu quả nghiêm trọng đến các cá nhân, tổ chức và an ninh, an toàn, trật tự xã hội.

Bên cạnh đó, Luật sư cũng cho biết, việc nội dung các bài đăng dùng những lời lẽ xúc phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín của các cá nhân, tổ chức theo quy định điểm a, khoản 1, Điều 8, Luật An ninh mạng 2019 thì đây là một trong những hành vi bị nghiêm cấm trên môi trường mạng. Theo đó, các chủ nhóm “bóc phốt” có thể bị xử lý hình sự, xử phạt lên đến 07 năm tù hoặc phạt tiền lên đến 1.000.000.000 đồng theo quy định tại Điều 288, Bộ luật Hình sự khi gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội về tội "Đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông".

"Mỗi công dân đều có quyền nói, quyền trình bày quan điểm, nêu ý kiến cá nhân, nhưng không được làm tổn hại đến danh dự, uy tín, lợi ích hợp pháp của các cá nhân, tổ chức khác. Nếp sống văn minh, văn hóa là giải quyết tranh chấp, bảo vệ quyền lợi tại tòa án thay vì “bóc phốt” trên các mạng xã hội. Do đó, mỗi cá nhân cần hiểu và áp dụng luật pháp để bảo vệ quyền lợi của mình chính là góp phần xây dựng một xã hội văn minh", Luật sư nói.