Đại hội Đảng lần thứ XIV: Đại hội của tầm nhìn dài hạn và đột phá thực chất

Trong 96 năm hình thành và phát triển của Đảng Cộng sản Việt Nam, các kỳ đại hội là dịp để Đảng đề ra định hướng chiến lược phát triển của cách mạng, của đất nước và của chính mình.

Ngày 19/1/2011, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng thông qua Điều lệ (bổ sung, sửa đổi) của Đảng Cộng sản Việt Nam. Điều 9 của Điều lệ quy định: Cơ quan lãnh đạo cao nhất của Đảng là Đại hội đại biểu toàn quốc. Giữa hai kỳ đại hội, cơ quan lãnh đạo của Đảng là Ban Chấp hành Trung ương.

Đại hội đại biểu toàn quốc là cơ quan lãnh đạo cao nhất, có vai trò quyết định đến toàn bộ hoạt động và định hướng của Đảng trong từng giai đoạn lịch sử, quyết định các vấn đề quan trọng nhất liên quan đến đường lối, chiến lược phát triển của đất nước.

Cụ thể, Đại hội là dịp đánh giá tình hình phát triển của đất nước qua mỗi nhiệm kỳ, kiểm điểm kết quả lãnh đạo và rút ra những bài học kinh nghiệm có giá trị cả về lý luận và thực tiễn. Đại hội là nơi Đảng phát huy cao nhất trí tuệ tập thể, tinh thần đoàn kết, đổi mới và sáng tạo để đề ra đường lối, chủ trương phát triển đất nước trong giai đoạn tiếp theo. Thông qua Đại hội, các đại biểu lựa chọn những cá nhân ưu tú nhất, bầu ra Ban Chấp hành Trung ương - cơ quan lãnh đạo cao nhất của Đảng giữa hai kỳ Đại hội.

Bên cạnh vai trò như các Đại hội khác, Đại hội lần thứ XIV của Đảng diễn ra trong “điều kiện chưa từng có” mang ý nghĩa như lời hiệu triệu, khơi dậy khát vọng vươn lên kỷ nguyên mới của toàn dân tộc, kỷ nguyên phát triển đột phá.

“Điều kiện chưa từng có” tức là sau 40 năm Đổi mới, Việt Nam đã vượt qua tình trạng chậm phát triển, từng bước hoàn thiện nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Mảnh đất hình chữ S ngày nay không còn là một quốc gia nông nghiệp lạc hậu mà đã trở thành nền kinh tế có quy mô lớn trong khu vực. Năm 2025, GDP đạt quy 514 tỷ USD, vươn lên vị trí thứ 32 trên thế giới, GDP bình quân đầu người ở mức 5.026 USD, thuộc nhóm nước có thu nhập trung bình cao.

Các chuyên gia kinh tế nhận định: Đất nước ta hiện tại đã tích lũy được một nền tảng quan trọng về quy mô kinh tế, hạ tầng, năng lực sản xuất và hội nhập. Đây là thời điểm phải quyết định - chọn bứt phá để tiến vào nhóm quốc gia phát triển có thu nhập cao trong vài thập kỷ tới, hay rơi vào quán tính tăng trưởng trung bình, năng suất cải thiện chậm và dần suy giảm năng lực cạnh tranh.

Chúng ta sẽ nhận được câu trả lời tại Đại hội XIV, một Đại hội được kỳ vọng thể hiện tầm nhìn dài hạn của Đảng và quyết tâm chính trị cao để lãnh đạo việc thực hiện các đột phá thực chất trong nhiều lĩnh vực đời sống kinh tế - xã hội của đất nước. Kỳ vọng nói trên hoàn toàn có cơ sở.

Về đột phá thể chế, gần một năm trước khi diễn ra Đại hội XIV, ngày 30/4/2025, Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Bộ Chính trị ký ban hành Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Theo Nghị quyết 66, đến năm 2030, Việt Nam sẽ có hệ thống pháp luật dân chủ, công bằng, đồng bộ, thống nhất, công khai, minh bạch, khả thi, tháo gỡ vướng mắc phát sinh từ thực tiễn, mở đường cho kiến tạo phát triển, huy động mọi người dân và doanh nghiệp tham gia vào phát triển kinh tế - xã hội.

Pháp luật được xây dựng theo hướng giải phóng toàn bộ sức sản xuất, khơi thông mọi nguồn lực phát triển, bảo đảm thực chất quyền tự do kinh doanh, quyền sở hữu tài sản và quyền tự do hợp đồng, sự bình đẳng giữa các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế; kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia.

Về bản chất, Nghị quyết 66 có tính liên kết với Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 về phát triển kinh tế tư nhân. Nghị quyết 68 khẳng định: Kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia, là lực lượng tiên phong thúc đẩy tăng trưởng, tạo việc làm, nâng cao năng suất lao động, năng lực cạnh tranh quốc gia…

Mục tiêu đề ra trong Nghị quyết số 68 là đến năm 2030 Việt Nam phấn đấu có 2 triệu doanh nghiệp hoạt động trong nền kinh tế, 20 doanh nghiệp hoạt động/nghìn dân; có ít nhất 20 doanh nghiệp lớn tham gia chuỗi giá trị toàn cầu; tốc độ tăng trưởng bình quân của kinh tế tư nhân đạt khoảng 10 - 12%/năm, đóng góp khoảng 55 - 58% GDP, khoảng 35 - 40% tổng thu ngân sách nhà nước.

Để Việt Nam đạt được sự phát triển nhanh và bền vững, trong đó GDP tăng trưởng mỗi năm từ 10% trở lên thì sự đột phá về khoa học - công nghệ là điều không thể thiếu. Với lý do đó, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã được ban hành ngày 22/12/2024 với tên gọi: Đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Tinh thần cốt lõi của Nghị quyết 57 là để Việt Nam phát triển mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới thì chúng ta cần có quyết sách mang tính chiến lược, cách mạng nhằm tạo đột phá phát triển khoa học-công nghệ.

Mục tiêu đề ra mang tính táo bạo, quyết liệt: Đến năm 2030, tiềm lực, trình độ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đạt mức tiên tiến ở nhiều lĩnh vực quan trọng, thuộc nhóm dẫn đầu trong các nước có thu nhập trung bình cao; trình độ, năng lực công nghệ, đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp đạt mức trên trung bình của thế giới; một số lĩnh vực khoa học, công nghệ đạt trình độ quốc tế.

Về đột phá nguồn nhân lực, Dự thảo các văn kiện trình Đại hội XIV khẳng định, các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về phát triển toàn diện con người ở Việt Nam ngày càng đầy đủ, trọng tâm và thực chất hơn.

Tăng trưởng kinh tế ở nước ta gắn kết chặt chẽ hơn với sự bảo đảm tiến bộ và công bằng xã hội. Chính phủ ưu tiên bố trí nguồn lực cho an sinh xã hội, triển khai đồng bộ, hiệu quả các chính sách, giải pháp giảm nghèo bền vững.

Tỷ lệ hộ nghèo đa chiều giảm nhanh, từ 4,4% năm 2021 xuống còn 1,3% năm 2025, vượt mục tiêu Nghị quyết Đại hội XIII đề ra. Đến tháng 9/2025, cả nước hoàn thành xóa 334.234 nhà tạm, nhà dột nát, nhà không bảo đảm 3 cứng - về đích trước 3 năm - một thành tựu nhân văn sâu sắc. Số người được hưởng trợ giúp xã hội thường xuyên được mở rộng, đạt trên 3,5 triệu người; 55% trong số này là người cao tuổi.

Như vậy, tầm nhìn dài hạn và những đột phá thực chất được kỳ vọng ở Đại hội XIV đều nhắm đến mục đích tối thượng theo đúng nội dung của khẩu hiệu tuyên truyền về Đại hội: “Đất nước Việt Nam trường tồn; Tổ quốc Việt Nam hòa bình; Dân tộc Việt Nam thịnh vượng, phát triển!”.