Dự kiến cấp sổ đỏ cho đất mua bán bằng giấy viết tay

Tại tờ trình đề xuất đưa dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Luật Đất đai vào chương trình lập pháp 2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết hơn chục năm qua vẫn tồn tại lượng lớn giao dịch chuyển nhượng đất đai gặp vướng mắc pháp lý. Theo đó, các trường hợp mua bán nhà bằng giấy viết tay không được cấp sổ đỏ. Người sở hữu đất bị hạn chế giao dịch, thế chấp và tiềm ẩn phát sinh tranh chấp.

Do đó, để đảm bảo quyền lợi người dân, Bộ đề xuất công nhận quyền sử dụng đất với các trường hợp mua bán bằng giấy viết tay trong giai đoạn từ sau ngày 01/7/2014 đến 01/8/2024 - thời điểm Luật Đất đai 2024 có hiệu lực.

Một nội dung đáng chú ý khác liên quan đến quyền của người sử dụng đất trong khoảng thời gian đã có thông báo thu hồi nhưng chưa ban hành quyết định. Hiện nay, trong “khoảng trống” này, người sử dụng đất vẫn có thể thực hiện các giao dịch như chuyển nhượng, tặng cho hoặc góp vốn bằng quyền sử dụng đất, tạo ra hiện tượng mua bán đón đầu đền bù nhằm hưởng lợi chính sách.

Để khắc phục, Bộ đề xuất siết theo hướng: người nhận chuyển nhượng, nhận tặng cho hoặc góp vốn bằng quyền sử dụng đất chỉ được hưởng quyền bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tương ứng với người có đất bị thu hồi trước đó. Việc siết giao dịch đất trong thời gian chờ thu hồi, theo cơ quan soạn thảo, sẽ hạn chế tình trạng đầu cơ, đảm bảo công bằng trong chính sách bồi thường, giải phóng mặt bằng.

Đối với đất trồng lúa, dự thảo cũng đưa ra hướng điều chỉnh theo hướng giảm bớt thủ tục hành chính. Cụ thể, cá nhân nhận chuyển nhượng diện tích đất lúa vượt hạn mức nhưng có dự án đầu tư phù hợp sẽ không phải lập thêm phương án sử dụng đất như trước, đồng thời không bắt buộc phải thành lập tổ chức kinh tế. Bên cạnh đó, các trường hợp đất có nguồn gốc phức tạp như lấn chiếm hoặc được giao trái thẩm quyền trong quá khứ cũng được định hướng xử lý linh hoạt hơn, trên cơ sở bám sát thực tiễn sử dụng và hạn chế phát sinh tranh chấp.