Tuyển quặng trên đất nghĩa trang: Chính quyền làm, dân gánh hậu quả?

Việc sử dụng đất sai mục đích được sự đồng thuận của chính quyền huyện Đồng Hỷ nhưng “quả bóng trách nhiệm” lại bị “đá” cho người dân.

Như Môi trường & Đô thị phản ánh khu đất nghĩa trang xóm Tân Thành (xã Tân Lợi, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên) nhiều năm qua bị doanh nghiệp “chiếm đóng”, sử dụng sai mục đích khi biến thành khu tuyển rửa quặng Manhetit. Hậu quả nhãn tiền là môi trường bị ảnh hưởng, dự án triển khai xây dựng nghĩa trang cho người dân bị trì hoãn chưa thể triển khai xây dựng.

Đến nay, các công trình bê tông xây trái phép trên đất trồng cây lâu năm thuộc diện quy hoạch nghĩa trang đã bị phá dỡ. Nhưng trách nhiệm của cá nhân, đơn vị làm sai thì vẫn chưa được làm rõ khiến dư luận, người dân địa phương bức xúc, nghi ngờ có sự bao che, tiếp tay của nhóm lợi ích?

“Gắp lửa” bỏ tay người dân?

Xác nhận với Môi trường & Đô thị, ông Bùi Văn Oanh, cán bộ địa chính xã Tân Lợi (huyện Đồng Hỷ) khẳng định thửa đất số 106 (25) thuộc diện quy hoạch nghĩa trang xóm Tân Thành từng được Công ty Cổ phần Nhẫn thuê, sử dụng làm tuyển quặng trái phép đến thời điểm hiện tại chưa cấp Giấy chứng nhận Quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) cho bất kì cá nhân, hộ dân nào và được chú thích rõ tại tờ trích lục bản đồ do UBND xã Tân Lợi cung cấp ngày 30/7/2020.

Tờ trích lục bản đồ do UBND xã Tân Lợi cung cấp thể hiện đất nghĩa trang bị doanh nghiệp “chiếm đóng” chưa cấp cho bất kì cá nhân, hộ dân nào. Và thửa đất doanh nghiệp làm hợp đồng với người dân là hai thửa đất khác nhau, ký hiệu khác nhau.

Mặt khác, theo hợp đồng cho thuê đất giữa người dân và doanh nghiệp thì thửa đất doanh nghiệp thuê là thửa số 105b(25) và 105c(25) không thuộc diện đất quy hoạch. Vị trí hai thửa đất trên có vị trí liền kề với thửa số 106(25) - thửa đất thuộc diện quy hoạch nghĩa trang bị doanh nghiệp biến tướng thành khu tuyển quặng.

Cũng tại nội dung kết luận 558 của UBND tỉnh Thái Nguyên cũng xác nhận thửa đất doanh nghiệp thuê, sử dụng làm tuyển quặng và thửa đất doanh nghiệp làm hợp đồng với người dân là hai thửa đất khác nhau, ký hiệu khác nhau.

Đưa nội dung trả lời của lãnh đạo huyện Đồng Hỷ đối chiếu với tài liệu – tờ trích lục bản đồ do UBND xã Tân Lợi cung cấp có thể khẳng định. Thứ nhất, việc nhận định thửa đất số 106 thuộc diện đất quy hoạch nghĩa trang là của hai hộ dân là không chính xác vì đến thời điểm hiện tại thửa đất 106(25) chưa cấp GCNQSDĐ cho bất kì cá nhân, hộ dân nào.

Bản hợp đồng thuê đất giữa người dân và doanh nghiệp là thửa số 105b và 105c, không thuộc quy hoạch nghĩa trang.

Thứ hai, vì là chưa cấp GCNQSDĐ cho bất kì cá nhân, hộ dân nào nên có thể khẳng định không tồn tại bất cứ bản hợp đồng thể hiện việc thỏa thuận, nội dung thể hiện người dân lấy đất quy hoạch nghĩa trang cho doanh nghiệp thuê, sử dụng.

Trở lại câu chuyện, nhiều các văn bản trước đó do UBND xã Tân Lợi, UBND huyện Đồng Hỷ đã chỉ ra việc cho doanh nghiệp thuê, biến tướng đất quy hoạch nghĩa trang xóm Tân Thành được sự đồng thuận, đồng ý chủ trương của huyện Đồng Hỷ.

Hai biên bản của xã Tân Lợi, huyện Đồng Hỷ đồng thuận, đồng ý chủ trương lấy đất nghĩa trang cho doanh nghiệp sử dụng sai mục đích.

Đầu tiên là biên bản ngày 2/2/2013 Phòng Kinh tế và Hạ tầng chủ trì phối hợp với UBND xã Tân Lợi. Nội dung đồng thuận cho Công ty Nhẫn thuê, sử dụng 60% đất quy hoạch nghĩa trang.

Tiếp đến là thông báo số 256 ngày 11/11/2013 do ôngTrần Quyết Thắng, Phó chủ tịch huyện Đồng Hỷ khi đó đã ký với nội dung kết luận đồng ý chủ trương cho doanh nghiệp thuê 60% diện tích đất quy hoạch nghĩa trang.

Khi nhận định trách nhiệm, UBND huyện Đồng Hỷ khẳng định trách nhiệm thuộc về cấp xã khi đã không phát hiện, ngăn chặn kịp thời và hai hộ dân có đất khi đã tự ý cho doanh nghiệp thuê, sử dụng sai mục đích. Nội dung trên cũng được đề cập tại nội dung kết luận số 558 của UBND tỉnh Thái Nguyên ngày 10/3/2017.

Riêng đối với hai hộ dân, UBND huyện Đồng Hỷ thông tin số thửa đất thuộc diện quy hoạch nghĩa trang xóm Tân Thành mà Công ty Cổ phần Nhẫn thuê, sử dụng làm tuyển quặng do chưa có kinh phí đền bù, bồi thường nên hiện vẫn thuộc quyền sở hữu của hai hộ gia đình (ông Trần Văn Nguyên; ông Liễu Văn Hai). Việc cho thuê, sử dụng đất thuộc diện quy hoạch làm tuyển quặng là thỏa thuận giữa người dân và doanh nghiệp tuy nhiên hành vi nêu trên là không đúng quy định.

“Diện tích đất Công ty Nhẫn thuê là đất của cá nhân hai gia đình, việc cho thuê là thỏa thuận giữa doanh nghiệp và người dân, họ (đơn vị thuê và người dân cho thuê – PV) sử dụng đất không đúng quy định thì Ủy ban huyện Đồng Hỷ đã yêu cầu Công ty Nhẫn phải trả lại cho hai hộ gia đình.” ông Nguyễn Văn Thủy, khi còn làm Chủ tịch huyện Đồng Hỷ cho biết.

Nhiều năm qua, từ UBND tỉnh, huyện, xã đều nhận định thửa đất thuộc diện quy hoạch thuộc quyền sở hữu của hai hộ dân và chính hai hộ dân đã tự ý làm hợp đồng cho doanh nghiệp thuê, sử dụng. Chính vì nhận định như vậy nên nhiều năm nay, “trái bóng trách nhiệm” khi để doanh nghiệp lấy đất nghĩa trang làm tuyển quặng đã và đang bị “đá chuyền” cho hai hộ dân, ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi, uy tín, danh dự của công dân cũng như ảnh hưởng đến việc nhận định trách nhiệm của cá nhân, đơn vị liên quan.

Đề nghị UBND tỉnh Thái Nguyên; Sở Tài nguyên Môi trường; UBND huyện Đồng Hỷ kiểm tra làm rõ nội dung để có câu trả lời khách quan, trung thực, bảo vệ sự tôn nghiêm của pháp luật, củng cố niềm tin của nhân dân.

Chúng tôi sẽ tiếp tục thông tin.